— 546 — 



Als deze planters u verzoeken hun tabak in de hang- 

 loodsen of in den stapel te komen zien, dan verwachten ze 

 gewoonlijk, dat men alles van hunne tabak mooi zal vinden 

 en heeft men de vrijmoedigheid er op te wijzen, dat de tabak 

 wel ouder had kunnen geoogst worden, dan volgen de 

 ver makelij kste argumenten: lo van fijnheid, wat eigenlijk 

 vliezigheid is, 2o dat de regens dagelijks met groote hoe- 

 veelheden vallen, en de tabak langer te veld staande zou 

 leelijk worden zoo niet dood regenen, omdat de tabak 

 geen waterplant is, 3o vaal bruin wordt verkregen door 

 jong te oogsten, enz. 



Ik herinner mij nog, nu vele jaren geleden, toen bij den 

 Nestor van de tabakscultuur in Bondowoso iemand als op- 

 zichter in dienst kwam, die te voren in Rotterdam make- 

 laarsbediende was geweest, diens antwoord op de vraag van 

 zijn chef : „Wat is de mooiste beschrijving van Ja va-tabak" ? 



„Volbladig (d. w. z. breed naar verhouding van de lengte), 

 bruin of lichtbruin of vaalbruin, naar gelang de kleur, die in 

 de mode is; fijn r(/p. Zonder deze laatste eigenschap is 

 geen tabak superieur". 



Tot op heden en ook in den vervolge zal „rijp" een der 

 voornaamste goede hoedanigheden van mooie tabak moeten 

 zijn. 



In Bondowoso, Djember en Loemadjang zijn de prijzen 

 evenals in de Vortenlanden achteruit gegaan, doch voor 

 deze afdeelingen behoeft zulks geen verwondering te baren, 

 daar is een laakbare concurrentie steeds bezig om het den 

 kundigsten planter onmogelijk te maken behoorlijk rijp te 

 oogsten, zooals de markt vraagt, doch in de Vorstenlanden 

 heeft de planter de macht zoo mooi te oogsten als ergens 

 elders, Havana, Deli en Nederland niet uitgesloten. 



Er wordt bij geen andere cultuur, en bereiding zoo straf- 

 feloos „gegrasduind" als bij de tabak. De reden hiervan 

 is dat heeren geldschieters of superintendenten wel eenige 

 controle op den aanplant kunnen uitoefenen en beoordeelen 

 of die tamelijk goed staat, doch het schijnt dat bij het 



