— 2 — 



geheel onvoldoende. We liebben daartoe een beter hulpmiddel 

 in het historische gedeelte van het werk van professor Yeth 

 over Java, waaruit we dan ook in den verderen gang van dit 

 opstel menige aanhaling zullen moeten doen, om de ontwik- 

 keling van dit eiland uit agrarisch oogpunt eenigszins te 

 kunnen verklaren. 



15. Wanneer we met Veth (Deel IJ bl. 16) aannemen, dat 

 de aanvang van de heerscha])pij der Hindoes, die den rijstbouw 

 op Java invoerden, bezwaarlijk veel later dan het begin onzer 

 jaartelling kan gesteld worden, dan kunnen we het er ook voor 

 houden, dat de oorspronkelijke bevolking reeds sedert 18 eeuwen 

 aanleiding had om hare nomadische levenswijze te laten varen 

 en een landbouwend volk te worden, wat het tegenwoordig 

 dan ook bijna geheel is. 



Dit zoo zijnde, doet zich dadelijk de vraag voor, hoe het 

 mogelijk is, dat een tropisch land, waar de landbouw reeds 

 gedurende zoovele eeuwen gedreven wordt, zoo weinig van zijne 

 vruchtbaarheid verloren heeft, dat het nog heden steeds als eene 

 van de vruclitbaarste streken der wereld wordt aangemerkt. 



Was de wijze van uitoefening van het landbouwbedrijf door 

 de Hindoes zoo voortreffelijk, dit achteruitgang in vruchtbaar- 

 heid daarbij onmogelijk werd ? 



Werkten misschien klimatologische invloeden en de natuur- 

 lijke gesteldheid van den bodem mede om zoodanigen achter- 

 uitgang te voorkomen? 



Of teert Java nog op zijn ouden roem en wordt de tegen- 

 woordige geschiktheid des bodems voor den landbouw mogelijk 

 overschat ? 



Wie zich hiervan rekenschap tracht te geven is wel verplicht 

 in de eerste plaats een vluchtigen blik op het verledene te 

 werpen. 



