— 58 — 



gesteld van de bladluizen, die zicli op de stengels der plant 

 hadden genesteld en aan die jeugdige organen aanzienlijke 

 hoeveelheden waardevolle stoffen onttrokken. Het aandeel der 

 mieren in de aangebrachte schade bestond alleen in de be- 

 scherming, die zij den bladluizen verleenden tegen hare vijanden, 

 zoodat deze zich op veel uitgebreider schaal konden vermenig- 

 vuldigen dan zonder deze machtige protectie mogelijk zou zijn 

 geweest. *) 



Een dergelijk bondgenootschap tusschen twee verschillende 

 organismen tot wederzijdsch dienstbetoon, blijkt nu in de natuur 

 vrij vaak voor te komen. 



Men duidt dit aan onder den naam van symbiose, eene 

 uitdrukking echter, die eene zeer ruime beteekenis heeft, aan- 

 gezien daaronder noodzakelijk ook al die verschijnselen vallen, 

 waarbij het eene organisme leeft ten koste van het andere. 



Gevoegelijk kan men dit laatste (parasitisme) als eene sym- 

 biose met eenzijdig dienstbetoon onderscheiden van de sym- 

 biose met wederzij dsche dienstprestatie, omtrent welke laatste 

 ik hier alleen in bijzonderheden wensch te treden, en waarvan 

 ik eenige goed geconstateerde gevallen wensch medetedeelen. 



Symbiose in den zin als hier nader werd aangegeven, heeft 

 men niet alleen waargenomen tusschen twee dieren, maar 

 evenzeer tusschen verschillende planten en verder ook nog 

 tusschen planten en dieren, en alhoewel eene speciale studie 

 dezer verschijnselen moet gezegd worden nog ter nauwer nood 

 te zijn aangevangen, is de som van nauwkeurig waarge- 

 nomen feiten thans reeds zoo groot, dat het noodzakelijk 



*) De vijanden der bladluizen zijn in de eerste plaats de larven der 

 vliegen en coccinellen (Lieveheersbeestjes) en verder de sluipwespen. 



De vliegenlarven zijn daarvan de meest gevreesden en hebben dan ook 

 den betcekenisvoUen naam van bladluizen-leeuwen gekregen. 



Tegen deze vijanden nemen de mieren haar melkvee in bescherming. 

 Büsgen deelt ons in zijn reeds vroeger hier ter plaatse besproken werk 

 over honigdauw, buitengewoon interessante bijzonderheden mede, omtrent 

 den door hem waargenomen strijd tusschen mieren en bladluis-vijanden, 

 alsmede omtrent de verdedigingsmiddelen, waarover de bladluizen zeiven 

 beschikUeri, op welke bijzonderheden ik hier echter niet nader wil ingaan. 



