— 8t 



29. Een bepaald jaarcijfer hiervoor te noemen is natuurlijk 

 niet mogelijk, omdat de toestanden in de verscliillende gewesten 

 zoo belangrijk uiteenloopen, maar voor ieder, die hier geen 

 vreemdeling is, kan het niet twijfelachtig zijn, dat voor 

 verschillende streken in Midden- en Oost-Java, die van 

 oiids sterk bevolkt waren, het tijdstip reeds is aangebroken, 

 waarop de rijstteelt op onbeploegde velden haar natuurlijken 

 dood moet sterven of reeds gestorven is door gemis aan daarvoor 

 geschikte gronden. 



Het is dan ook geen wonder, dat men met het oog op 

 zulke streken reeds begint te spreken van overbevolking, 

 zooals b. V. het geval is in de welbekende brochure van den 

 Controleur Schmalhausen, op welk geschrift ik later hoop 

 terug te komen. Al Avat er in die streken te veel aan 

 bevolking verwekt wordt, vindt niet langer een uitweg naar 

 nieuwe terreinen en hoopt zich op in de reeds bestaande 

 kampongs. 



In West- Java, dat in vroegere tijden veel minder sterk 

 bevolkt geweest schijnt te zijn dan de rest, is deze roof teelt 

 echter nog in vollen gang, doch ook daar nadert zij snel haar 

 einde, zoodat met reden de vraag gesteld zou kunnen worden, 

 of het inderdaad nog wel de moeite waard is om door ingrij- 

 pende maatregelen er een einde aan te maken. Deze vraag 

 zal ik in het vervolg van dit opstel nog nader beschouwen 

 in verband met andere zaken, en mij thans slechts bepalen 

 tot het geven van een voorloopig resumé van hot hier behandelde 

 belang, waartoe een afzonderlijk nummer bestemd zal worden, 

 omdat ik er later nog wel eens naar zal moeten terugwijzen. 



30. Dit resumé komt hierop neder: 



a. Door den sedert eeuwen gepleegden roofbouw op 

 onbeploegde velden is het grootste gedeelte van 

 Java's natuurlijken rijkdom eensdeels door zijne 

 bewoners verbruikt en voor een nog grooter deel 

 vermorst. 



