— 88 — 



h. Wegens gebrek aan maagdelijke gronden in de 

 lagere, voor den rijstbouw geschikte streken, zal 

 aan een deel der bevolking eerlang een tot dusverre 

 voornaam middel van bestaan, de lioema-cultuur, 

 volkomen ontvallen. 



c. Hierdoor wordt een factor in liet leven geroepen, 

 die op de ruimte aan voedingsmiddelen en dus ook 

 op het aangroeien van het bevolkingscijfer nadeelig 

 werkt. 



31. Een voorloopig resumé heb ik het genoemd, omdat er 

 nog wel wat meer te zeggen valt over don invloed, dien de 

 ontwouding en de daaruit voortvloeiende afspoeling van den 

 bodem op verscliillende belangen uitoefenen. 



Yoor menigeen zal bijvoorbeeld in het eerst vreemd klinken 

 de bewering, dat de ontwouding van den bodem zoo groeten 

 invloed uitoefent op de zeevissclierij, doch bij eenig nadenken 

 zal men inzien, dat tusschen deze zaken een zeer nauw 

 verband bestaat. 



De reiziger, die gewoon is goed op te merken wat er in 

 zijne omgeving voorvalt, zal bij het maken van eene zeereis 

 langs de noordkust van Java in den westmoesson, kort nadat 

 zware regens den grond bevochtigd hebben, zeker getroffen 

 worden door den groeten afstand, waarop het bruine, met 

 aarddeelen bezwangerde rivierwater zich tot in zee uitstrekt. 



Dat bruine water bevat eene groote massa organische stoffen, 

 die van het land afgespoeld zijn en nu zullen dienen tot 

 voeding van de bew^oners der zee. Maar daar het natuurlijk 

 met betrekking tot de hoeveelheid dier stoffen een groot 

 verschil maakt, of de regens eerst hunne krach c op het bosch 

 moesten uitputten, voordat het water zacht en langzaam op 

 den bodem daaronder kon afdruppelen, dan of ze dadelijk met 

 hun volle kracht op den ontblooten, lossen, humusrijken grond 

 terechtkwamen, zoo spreekt liet van zelf, dat het op groote 

 scliaal ontwoudeu van tropische landstreken met zwaren regenval 



