m HOEVERRE IS DE VRIJE STIKSTOF VOOR DE 

 VOEDING DER PLANT TE GEBRUIKEN. 



Onder dezen titel gaf Frank, de bekende tegenstander Yan Ilell- 

 riegel in de Landw. Presse 1891, 18 blz. 779 eene verhandeling. 

 Frank heeft proeven genomen, waarnit hem bleek dat men de gele 

 lupine en de erwt door stikstofbemesting tot ontwikkeling kan 

 brengen, ook als de symbiose-bacterie in den grond ontbreekt. 

 Maar de symbiose alleen, d. w. z. zonder stikstofbemesting, werkt 

 op beide planten beter dan de laatste alleen. Voor de gele lupine 

 schijnt zoodra de symbiose aanwezig is, stikstof bemesting zelfs 

 onvoordeelig te zijn, daar zij de stikstofproductie dezer plant ver- 

 mindert. De erwt is daarentegen ook bij symbiose voor stikstof- 

 bemesting (als nitraat) dankbaar daar zij onder deze beide voor- 

 waarden eene nog grootere stikstofproductie geeft, dan wanneer 

 nitraatbemesting of symbiose elk voor zich alleen werken. 



Verder deed Frank een reeks van proeven met verschillende 

 grondsoorten om te zien of die eigenaardigheden van deze planten 

 ook dan optraden. Frank leidde er uit af, dat de gele lupine zooweel 

 als de erwt op goeden grond de symbiose kunnen ontberen en toch 

 zonder hulp van de wortelknolletjes stikstof uit de lucht halen en 

 zich daarmede voeden. De geschiktheid van de gele lupine om 

 stikstof op te nemen is op goeden grond geringer dan op een 

 lichten stikstof-armen grond en op dezen laatsten heeft de plant 

 het slagen bijna geheel alleen aan de medewerking van de symbiose- 

 „bacterie" te danken; ook de erwt wordt in goeden grond door de 

 symbiose krachtig ondersteund. 



Het bovenstaande toont aan (volgens Fr.) dat de geschiktheid 

 der leguminosen om stikstof uit de lucht te assimileeren niet nood- 

 zakelijk aan de medewerking der symbiose gebonden is. 



De theorie van Hellriegel, volgens welke de opname van stikstof 

 alleen door de „bacterie" der leguminosen tot stand zou komen, 

 wordt dus (volgens Fr. ten minste) niet bevestigd. 



Frank beweert vei'der dat ook niet-leguminosen uit de lucht 



