— 124 — 



Met zulk een sterk sprekend voorbeeld voor oogen valt het 

 niet te betwijfelen, dat hetzelfde lot op den duur ook te wachten 

 staat aan de overige bergen, aan wier voet eenc zich steeds 

 uitbreidende bevolking huist , en inzonderheid moet dit toe- 

 passelijk zijn op Midden- en Oost-Java met hun over het 

 algemeen droog klimaat, waar de eenmaal ontwende plekken 

 niet zoo gemakkelijk weer begroeid raken door die droogte 

 en door het nu en dan in brand steken van de hooge grassen, 

 die voor een groot deel de plaats der vroegere bosschen hebben 

 ingenomen. 



Over de daartegen te nemen maatregelen zal ik nu nog 

 niet spreken, daar eerst de overige oorzaken der ontwouding 

 eene beurt moeten hebben. 



35. Gewoonlijk wordt op de koffiecultuur van het gou- 

 vernement een groot deel van de schuld der ontwouding van 

 Java's bergen geschoven, docli mijns inziens niet geheel 

 ten rechte. 



Om dit goed te beoordeelen moet men wel bedenken, dat 

 deze cultuur van ouds gedreven werd in de nabijheid der 

 bewoonde oorden en dus in de lagere streken, die niet te lioog 

 liggen voor de teelt van padie. Daarom kan men aannemen, 

 dat het gouvernement door het omkappen der bosschen in het 

 belang van zijne koffieproductie wel de primeur van de versche 

 gronden heeft genoten, maar ook dat, indien zulks niet het 

 geval ware geweest, diezelfde bosschen reeds voorlang door de 

 bevolking geveld zouden zijn in het belang van hare rijst- 

 productie. 



Misschien is het ontwoudings-proces door de koffiezaak een 

 weinig versneld, maar heel zeker is dit tocli ook niet, want 

 zonder de koffie zou het bevolkingscijfer nog veel sneller 

 toegenomen zijn, dan nu het geval is geweest, en de behoefte 

 aan nieuwe gronden voor de rijst zich dus ook in veel sterker 

 mate hebben doen gevoelen. 



Het is hier de plaats niet om den invloed, dien het eon 



