— 125 -- 



op het ander heeft uitgeoefend, in het breede uit te pluizen, 

 maar alles wel overwogen komt het mij voor, dat met de 

 koffiecultuur van het gouvernement, voorzoover die gedreven 

 werd op gronden, die laag genoeg liggen voor de padieteelt, 

 de ontwouding niet verder gevorderd is, dan zonder haar het 

 geval zou geweest zijn. 



Men zou dan alleen, maar ook zeker niet zonder grond 

 kunnen beweren, dat de staat door het voortdurend beschikken 

 over nieuwe gronden en het op groote schaal beplanten 

 daarvan met koffie op roofbouwmanier (want iets anders dan 

 roofbouw kan deze cultuur meestal niet zijn) aan de bevolking 

 een minder goed voorbeeld heeft gegeven. 



Yoorzoover de koffie-exploitatie door gebrek aan gronden 

 in de laagte is overgebracht naar lioogere terreinen, komt het 

 feit der ontwouding natuurlijk geheel en onverdeeld voor 

 rekening van het gouvernement, maar daar behoeft zij niet 

 zoo bijzonder nadeelig te werken, mits daarvoor niet te lang 

 achtereen dezelfde gronden gebezigd worden. 



Dit laatste vindt zijne toelichting in de volgende beschou- 

 wing. 



36. Yoorts wordt aan de ontwouding deelgenomen door 

 particulieren, die van den staat gronden in erfpacht hebben 

 voor den tijd van 75 jaren. 



Ook hier geldt de opmerking, dat de invloed van het werk 

 der pachters op de ontwouding geen naam mag hebben op 

 gronden, die laag genoeg liggen voor het rijstgewas, omdat 

 die gronden óf reeds vroeger door de inlanders van hun bosch 

 ontdaan werden, óf er anders spoedig aan zouden hebben 

 moeten gelooven. 



Voorzoover de erfpachtsgronden evenwel gelegen zijn boven 

 den gordel der padie, wat als ik het wel heb, het meest 

 voorkomt, doet het partikuliere element in Indiö feitelijk aan 

 de ontwouding mede. 



Toch is de invloed daarvan niet zoo nadeelig als die van 



