— 160 — 



dat deze, vooral in de tropen zoo krachtig ontwikkelde planten, 

 die zelfs tot hoornen opgroeien, zoo nauw aan die uiterst kleine 

 plantjes verwant zijn; toch is zulks het geval. 



Indien we eene goed ontwikkelde varen nemen, vinden we 

 meestal hij enkele bladeren aan de achterzijde kleine, veelal 

 donkerbruine hoopjes (sori), die soms alleen staan en dan eene 

 nagenoeg ronde gedaante hebben, soms dicht bij elkander staan 

 en dan een lijnvormig aanzien hebben of ook wel langs een 

 gedeelte van den bladrand staan. 



In deze sori bevinden zich de sporangia, spoorzakjes, en 

 daarin eigenlijk de sporen, de voortplantings-wcrktuigen. De 

 gedaante en de wijze, waarop de sori op het blad geplaatst 

 zijn, dienen voor de verdeeling der varens in verschillende 

 geslachten. 



De sporen zijn eencellig; zij hebben dit met de zaden gemeen, 

 (lat zij in eene soort rust verkeeren. De kieming kan na 

 korter of langer tijd plaats vinden. Uit deze spoor groeit 

 echter niet direct de varenplant. 



De spoor van de varenplant groeit namelijk bij de kieming 

 uit tot een klein veelal hartvormig lichaampje, dat plat op de 

 aarde ligt en daarin bevestigd is door draden of rhizoiden, 

 die evenals de wortels bij meer ontwikkelde planten als absorptie- 

 organen dienen. Dit hartvormig lichaampje, dat de meeste 

 varenbezitters wel gezien hebben, wordt voorkiem, prothallium 

 genoemd en heeft een zelfstandig kortstondig bestaan. 



Als het prothallium volwassen is, ontstaan aan den onderkant 

 hiervan de geslachtsorganen. De mannelijke z. g. antheridien 

 bestaan uit zakjes, die de zwermsporen of spermatozoïden 

 bevatten, deze maken zich op een zeker moment vrij, hebben 

 in vorm wel iets van een kurke trekker, en bewegen zich dan 

 vrij in de vochtige omgeving van het prothallium. Terzelfder 

 tijd ontstaan in het prothallium een of meer vrouwelijke geslachts- 

 organen de z. g. Archegoniën ; komt nu eene antherozoïde in 

 een Archegonium met de zoogenoemde „eicel" in aanraking, 

 dan heeft de bevruchting plaats, en de kiem van de jonge 

 varenplant is gelegd. Weldra ontwikkelt liet jonge plantje 



