— 226 — 



Deze vorm biedt bij lange na niet de groote verscheidenheid, 

 de talrijke afwisselingen aan, die wij bij boomen met ronde 

 kruinen waarnemen, zie één dammar of zie er honderd, ze 

 gelijken allen op elkaar. Ook in hunne jeugd hebben zij al 

 denzelfden vorm als later, zij groeien dikwijls tot verbazende 

 hoogte op. In groot aantal bij elkaar geplant maken zij geen 

 fraai geheel. Toch zijn zij in een aanleg op eenigszins groote 

 schaal onontbeerlijk, en op geschikte punten aangebracht zijn 

 zij in staat het landschap werkelijk te verfraaien. Zij kunnen 

 uitstekende diensten bewijzen om frappante contrasten te vor- 

 men, bij uitgebreide aanplantingen komen op de grenzen kleine 

 groepen van dergelijke boomen tusschen een veel grooter aantal 

 met ronde kruinen goed uit en om heuvels of andere verheven- 

 heden beter te doen uitkomen zijn zij zeer geschikt. Beter 

 is het meestal ze in kleine groepen van 3, 5, 7 of meer te 

 planten, dit maakt bij den spitsen vorm beter effect, dan indien 

 zij op zich zelf staan. 



Om bij het voorbeeld van den dammar te blijven, zouden 

 eenige dezer boomen bij een spitsen toren geplant een slecht 

 effect maken, in de nabijheid echter van een Griekschen tempel 

 zouden zij zeer goed voldoen, het zijn hier weer de contrasten, 

 die ons aangenaam aandoen. 



Eene vergelijking van onze Indische huizen met een Griek- 

 schen tempel zou niet op juistheid kunnen bogen ; onze 

 woningen hoe comfortabel en ruim ze inwendig ook mogen 

 zijn, mogen hoogst zelden aanspraak maken op eenige archi- 

 tectonische schoonheid. Er wordt bij het bouwen meer reke- 

 ning gehouden met de eischen van het klimaat dan met de 

 schoonheidsleer, dit mag ons echter niet verhinderen de om- 

 geving ervan zoo bevallig mogelijk te maken, en dat kan 

 zonder aan de eischen, die het klimaat stelt, te kort te doen. 

 De woningen, die door de Europeanen op Java bewoond worden, 

 zijn niet hoog, de horizontale lijnen domineeren , daarom zijn 

 boomen in den vorm der dammar in de nabijheid volstrekt 

 niet misplaatst, integendeel vormen zij een weldadig contrast. 



Overgangen tusschen de twee genoemde vormen zijn talrijk, 



