— 308 — 



protlialliëii mede gewerkt hadden aan de bevruchting der moe- 

 dercel van een vierde prothallium, en dat zoodoende het varenplantje 

 vier ouders had en ook daarvan de kenteekenen droeg. 



Een ervaren varenkweeker, de heer Druery van Ferneholme, 

 Forest Grate, komt tegen deze meening op, hij meent de zaak l)eter 

 op de volgende wijze gezegd kan worden , nl. dat in genoemde varië- 

 teiten niet slechts de kenmerken der beide ouders maar ook der groot- 

 ouders aan te wijzen zijn. Want al vertoonen de ouders sommige 

 kenmerken der grootouders niet zoo duidelijk, we weten door ana- 

 logie, dat zij die toch wel op hun nageslacht over kunnen brengen. 



Door plantkundigen als Suminski, Hofmeister, Mettenius en an- 

 deren is bewezen, dat een enkele zwerraspore voldoende is de moe- 

 dercel te bevruchten ; ook de beweging der zwermsporen van het 

 eene prothallium naar het andere is niet zoo gemakkelijk. Hoe 

 dicht de sporen ook gezaaid worden, de er uit ontstane prothal- 

 liën moeten ruimte hebben voor hunne wortelharen om den bodem 

 te bereiken, want komen zij daarmede niet in aanraking dan kwijnen 

 ze en kunnen niet blijven leven. Deze wortelharen isoleeren een 

 deel van het prothallium, in het geval van dik uitzaaien zullen de 

 randen der prothalliën tegen elkaar drukken en daardoor opge- 

 heven worden , en dan komt er eenige ruimte , al is die nog zoo 

 klein, tusschen deze opstaande wanden. 



De meeste kans voor kruisbevruchting is dus aan de opstaande 

 randen, indien daar de Archegoniën gelegen zijn. Moet er nu eene 

 drie of viervoudige kruising plaats vinden, zooals de heer Lowe 

 beweert, dan zoude zulks eene zoo sterke beweging der zwermspo- 

 ren veronderstellen, als slechts bij eene flinke besproeiing, juist op 

 het oogenblik dat de zwermsporen in beweging zijn mogelijk is. 

 Zooals bekend is kunnen de zwermsporen zich slechts bewegen 

 in vocht, zooals dat gewoonlijk aan den onderkant der prothalliën 

 gevonden wordt, zij kunnen geen ruimte, al is die nog zoo 

 klein, oversteken en daarom zal onder gewone omstandigheden 

 zelfbevruchting , d.i. door zwermsporen en moedercellen van het- 

 zelfde prothallium plaats vinden. Indien echter eene stortbui op 

 de prothalliën valt, of ze worden zoodanig begoten, dat zij door 

 het water bedekt worden, bestaat de mogelijkheid, dat de zwerm- 

 sporen aan het drijven raken, en bij het aanzienlijk aantal zoude het 

 feit zich wel kunnen voordoen, dat er meer dan een in aanraking met 

 eene moedercel kwam; in dienhet nu maar zeker was, dat deze 



