— 659 — 



Deze vaatverstoppingén schenen steeds op te houden 'op eenigen 

 afstand onder het oudste blad, zoodat zij in de vaten van den 

 wortel niet gevonden werden. 



In de vaten van den bladsteel treft men die bacteriën- 

 kolonies daarentegen weder aan, ook daar is dikwijls een groot 

 deel der vaten geheel en al verstopt, terwijl dit zelfde verschijnsel 

 ook in de vaten van de bladmiddelnerf en van enkele der zij nerven 

 aangetroöen worden. 



In den laatsten der boven overgenomen brieven wordt gesproken 

 over bruine vlekken op de bladeren, van w^aaruit de infectie zich 

 naar den stengel zou verspeiden. In vrij zwaar aangetaste planten 

 vindt men dergelijke bruine vlekken inderdaad, maar in minder sterk 

 aangetaste plantjes ziet men slechts hier en daar meer of minder 

 groote doorschijnende plaatsen op de bladeren; daar echter al het 

 door mij onderzochte materiaal op spiritus bewaard was, kan ik 

 niet zeggen of deze plaatsen zich ook in levenden toestand door- 

 schijnend voordoen. Ik meende nu reden te hebben om deze door- 

 schijnende plaatsen te beschouwen als zulke, welke later tot de 

 bedoelde bruine vlekken zouden overgaan. 



Onderzoekt men deze doorschijnende plaatsen, vooral aan door- 

 sneden evenwijdig met de bladoppervlakte en met behulp van de 

 aangegeven kleurings methode, dan bemerkt men dat, terwijl de 

 cellen van het blad-parenchym in de onmiddellijke nabijheid van de 

 doorschijnende plaats er geheel normaal uitzien en een afgeronden 

 vorm hebben, die op de bedoelde plaats zelve min of meer inge- 

 vallen zijn en daardoor een min of meer stervormig uiterlijk aan- 

 nemen hebben. In het inwendige dezer cellen, en geheel vrij van 

 de protoplasma-laag die nog tegen den wand aanligt, en de chlo- 

 rophylkorrels bevat, kan men dan zeer duidelijk eene kolonie 

 van de boven beschreven bacteriën waarnemen. In de bruine 

 vlekken zijn de cellen geheel saamgevallen en met eene gele, vrij 

 sterk lichtbrekende stof gevuld, terwijl bacteriën in het inwendige 

 daarvan niet meer te herkennen zijn. 



Op de doorschijnende plaatsen werden tusschen de cellen in zeer 

 enkele scliimmeldraden aangetroffen, maar buiten deze plaatsen wer_ 

 den zij niet meer gevonden, evenmin als buiten op de bladopper- 

 vlakte. Uit het medegedeelde in den laatst aangehaalden brief, dat 

 er „op het blad eene zwam uitgroeit die zichtbaar is" schijnt afge- 

 leid te mogen worden, dat die zwam zich buiten op het blad bevindt; 



