— 6G0 — 



in het spiritusmateriaal was die echter niet meer te yinden. Tiet 

 voorkomen der schimmeldraden, uitsluitend op die plaatsen, waar 

 cellen bezig zijn af te sterven, zooals dit op de doorschijnende vlekken 

 het geval is, wijst er met vrij veel waarschijnlijkheid op, dat die 

 schimmel hier niet de oorzaak van de ziekte der geheele tabaks- 

 plant is, maar haar ontwikkeling veeleer moet beschouwd worden 

 als gevolg van het plaatselijk afsterven der cellen ten gevolge van 

 de ontwikkeling der bacteriën. 



Niet in alle zieke planten treft men echter de bovenbeschrevene 

 verstopping der vaten door bacteriën-kolonies aan, daar het mij 

 voorgekomen is dat eene zieke plant in het stengelweefsel slechts 

 een groot aantal doode cellen bleek te vertoonen, terwijl in de 

 vaten geen bacteriën te vinden waren. Waren in de vroegere 

 gevallen afgestorven cellen in de zieke plant vrij zeldzaam (be- 

 halve in de vlekken op de bladeren), in het laatstbedoelde geval 

 waren die zeer algemeen en kon men die onafgebroken vervolgen 

 van de bladeren naar, en verder op den stengel, en wel tengevolge 

 daarvan, dat het weefsel bij het afsterven eene donker bruine kleur 

 aangenomen had. Het afsterven schijnt allereerst en ook voorna- 

 melijk de elementen van het bast-gedeelte der vaatbundels, waar- 

 toe de sterk eiwithoudende zeefvaten behooren, te treffen, en, daar 

 bij de tabaksplant deze elementen zoowel aan de buiten — als aan 

 de binnenzijde van den vaatbundeering voorkomen, vindt men dan 

 een deel van dien ring aan weerszij dep omgeven door een band 

 afgestorven cellen; de levende cellen van het hout ondergaan 

 aldaar ook ten deele hetzelfde lot. Op enkele plaatsen was ook 

 in de dikkere stengels het cambium afgestorven, tengevolge waar- 

 van aldaar de hout- en bastvorming opgehouden had, en het af- 

 gestorven en ineengeschrompelde bastparenchym direct aan het 

 hout grensde. 



In deze doode cellen werden ook overal de bacteriën waarge- 

 nomen, maar in vele hunner zag men ook schimmeldraden, maar 

 nergens maakte het den indruk alsof juist deze de oorzaak van 

 het afsterven der cellen geweest waren, daar deze integendeel de 

 doode cellen schenen te volgen. 



Uit deze anatomische onderzoekingen mag men voorloopig de 

 conclusie trekken, dat de hier besproken ziekte waarschijnlijk 

 veroorzaakt wordt door bacteriën. Deze schijnen plaatselijk de 

 bladeren te infecteeren, zich in de cellen van het bladweefsel te 



