— 681 — 



om doperwten tegelijk met en naast peulen te planten; eene onder- 

 linge bevruchting door insecten etc. heeft dikwijls plaats. Men 

 merkt dit niet zoo spoedig bij peulen, omdat men deze altijd zoo 

 jong eet, dat de perkament-schil zich nog niet gevormd heeft. Om 

 beide euvels te voorkomen, moet men dus alleen de mooiste 

 planten voor zaadwinning behouden en dan alleen, wanneer de 

 kans van verbastering door onderlinge bevruchting het minst 

 is d. i. telkens slechts van eene variëteit van dezelfde soort 

 zaad winnen*). 



Tuinlieden. 



Ieder Inlander of Chinees, die gewillig en niet te dom is, kan 

 tot tuinman opgeleid worden. Lieden, die nog niets weten en 

 bovengenoemde eigenschappen hebben, zijn m. i. te verkiezen 

 boven degenen, die beweren tuinlieden geweest te zijn. 



Deze hebben vroegere gewoonten en manier van kweeken 

 (dikwijls verkeerd) opgedaan, en iedereen weet hoe moeilijk het 

 is Inlanders een eenmaal aangenomen gewoonte af te leeren. Ik 

 heb mij wel er bij bevonden al de tuinlieden hier in het begin als 

 automatische werktuigen te beschouwen, ^iet alleen, dat al 

 hun werk vooral in 't begin gecontroleerd moet worden, maar 

 zij mogen zonder bevel ook niets doen. Zij zullen na jaren 

 wel goede tuinlieden worden, maar alleen voor dezelfde plaats ; 

 komen zij later ergens anders, waar andere omstandigheden eene 

 andere cultuurwijze noodzakelijk maken, dan zijn zij ook 

 onbruikbaar. 



Zij zijn intusschen nooit zoo zorgeloos, dat zij niet voor hun 

 eigen belangen weten te zorgen ; zonder stelen zullen zij die toch 

 weten te behartigen; ik heb nog weinig tuinen gezien waar 

 kebon voor zich zelf er niet een klein tuintje op na houdt. Het 



*) Door de zorgeiooslieid van een tuinman, die Romeinsche sla (Laitue 

 Romaine de Halte) met gewone kropsla (Laitue geante) door elkaar had 

 geplant, heb ik eene verbastering van de eerste gekregen, die veel 

 beter is dan hare voorouders. Zij heeft al de eigenschappen van Romeinsche 

 sla maar is niet zoo hard en heeft ook niet zooveel melksap. 



