— 726 — 



heeft deze eene mate van ontwikkeling bereikt, die hier ten 

 eenemale onbekend is, in andere streken staat ze op een zeer 

 lagen trap. Hierdoor wordt het nagenoeg onmogelijk, zelfs eene 

 slechts korte beschrijving te geven van den Indischen landbouw, 

 die voor een rayon van eenigeii omvang geldend is en om eenig 

 begrip van dien landbouw te krijgen, acht ik het wenschelijk 

 de toestanden te bespreken, welke in een paar nog al uiteen- 

 loopende districten heerschen. Ik koos hiervoor het Westelijkste 

 gedeelte van Bengalen, grenzende aan de Noord-West-Provincies 

 en ten tweede de omstreken van Calcutta, waar, door de groote 

 consumptie van die stad, welke bijna een millioen inwoners 

 telt, de landbouw op een hoogen trap staat. 



Een Engelsch-Indiscli dorp maakt een onaangenamen indruk ; 

 de zonder orde en regelmaat door elkaar geplaatste woningen, 

 die een wirwar van nauwe straatjes insluiten, zijn doorgaans 

 van klei gebouwd en zien er vuil en smerig uit. De daken, 

 doorgaans van padiestroo of van de stengels en bladen eener wilde 

 Saccharuni-sooTt gemaakt, steken een eind ver buiten de muren 

 uit, zoodat deze bij de hevige regenbuien in den natten moesson, 

 toch zooveel mooglijk droog blijven. Behalve voor het in stand 

 houden der muren zelve, die anders in zeer korten tijd in 

 modder veranderen zouden, heeft deze maatregel ten doel eene 

 geschikte droogplaats te krijgen voor het brandmateriaal. Door 

 de groote houtarmoede namelijk worden hier veel als zoodanig 

 gebruikt koeien-excrementen, die overal zorgvuldig verza- 

 meld worden en als platte koeken tegen de muren gestreken. 

 De poreuze kleiwand ontneemt zeer snel een groot gedeelte 

 van liet vocht aan deze vreemde muurversiering, die men 

 overal ziet zelfs tegen tempelmureu, en na een paar dagen is de 

 brandstof voor gebruik gereed. De muren zelf vormen na eenigen 

 tijd een uitstekenden voedingsbodem voor allerlei mikro-orga- 

 nismen, en de hooge sterftecijfers bij epidemieën zullen zonder 

 twijfel wel in verband staan met deze eigenaardige brandstof- 

 bereiding. 



In de voclitiger oostelijke districten ziet men om en in de 

 dorpen veel meer boomen dan meer westelijk; ik herinner me 



