— 765 — 



verklaring op zegel van die hoofden, worden vastgesteld buiten 

 alle bemoeienis van het bestuur. 



De gronden in de Padangsche Bovenlanden zijn over het alge- 

 meen van zeer goede kwaliteit en zeker is het te betreuren, dat de 

 gelegenheid tot uitbreiding van particulieren landbouw niet 

 gemakkelijker wordt gemaakt; te veel gronden worden m. i. 

 voor de Grouvernementskofïiecultuur gereserveerd, en zeker ware 

 het in 't belang van het Gouvernement om de aanplantingen 

 der bevolking in te krimpen en beter te doen onderhouden. 

 Hierdoor ware de particuliere landbouw, het Gouvernement en 

 de bevolking gebaat; ik heb de overtuiging dat men, aldus 

 handelende, van de volksaanplantingen niet alleen meer zou 

 oogsten per bouw, maar dat zelfs de jaarlijksche oogsten in hun 

 geheel er grooter door zouden worden. 



Het beheer eener onderneming berust bij een administrateur, 

 bijgestaan door Europeesche opzieners, inlandsche mantrih's en 

 mandoers. 



Het verkrijgen van voldoend werkvolk veroorzaakt nog steeds 

 moeielijkheden, maar er bestaat hoop op verbetering, doordat 

 de Maleier door den spoorwegaanleg niet alleen geleerd 

 heeft maar ook, doordat hij zich meerdere behoeften zal 

 scheppen en daardoor genoodzaakt zal worden te werken. 



Tot heden bestaan er hoofdzakelijk twee manieren om zich 

 werkvolk te verschaffen. De meest gevolgde manier is, dat de 

 hiervorenbedoelde mandoers (eigenlijk wervers), werkvolk uit 

 meer of minder afgelegen kampongs aanbrengen, waarvoor die 

 mandoers / 0.03 wordt betaald van elke f 0.40, welke een 

 aangebrachte koelie verdient ; dat bedrag wordt niet van het 

 werkloon van den koelie afgetrokken, maar wordt afzonderlijk 

 door de onderneming uitgekeerd. Eene tweede manier is, dat 

 contracten met vreemd werkvolk (meestal Massers, ook Javanen) 

 worden gesloten voor een of meer jaren. 



Vrouwen werken over het algemeen niet op ondernemingen. 



Hoewel men onder de vorenbedoelde mandoers enkelen 

 aantreft, geschikt om toezicht uit te oefenen, zoo zijn zij over het 

 algemeen daarvoor niet te gebruiken en bezigt men meer 



