— 767 — 



De aanleg van cle eerste koffie-ondernemingen was vrij 

 primitief; over liet algemeen werd het boscli eenvoudig van het 

 onkruid, van struikgewas en van klein hout gezuiverd, terwijl 

 de groote woudboomen voor verreweg het grootste gedeelte 

 bleven staan ; door dit laatste werd later veel nadeel aan den 

 koffieaanplant toegebracht. Middels opslag uit de tuinen van 

 de bevolking werd daarna geplant, maar van planten in rijen 

 en op gelijke afstanden was geen sprake, zoodat dan ook 

 nu nog van eenige der oudste ondernemingen het aantal 

 koffieboomen volkomen onbekend is, en men ze ook onmogelijk 

 zou kunnen tellen. 



Yan eene verdeeling van den aanplant in tuinen van geringe 

 oppervlakte en door wegen omgeven is geen sprake ; de 

 perceelen bestaan uit groote afdeelingen, soms van 100 bouws 

 en meer, welke afdeelingen middels staken (dood, dan wel 

 levend hout) in zoogenaamde taken (bagéjans) zijn verdeeld. 

 Iedere taak heeft eene afmeting van 21 Meter in het vierkant, 

 zoodat een bouw 16 taken telt. Door zoo'n verdeelde afdee- 

 ling slingeren zich slechts een paar wegen voor de controle. 



Daar het echter meermalen gebeurt, dat die staken door de 

 koelies worden verzet of omgekapt, moeten bijna bij ieder 

 taakwerk die taken worden nagenieten, wat den opzieners een 

 bijna ondoenlijk werk verschaft. Dat ook eene degelijke 

 controle op eene dergelijke afdeeling met zoo weinig wegen 

 moeielijk wordt, is licht te begrijpen. 



Uit vorenstaande is op te maken, dat eene betaling per 

 zeker aantal boomen niet kan plaats hebben ; zij geschiedt 

 dan ook per bagéjan. 



Terrassen zijn op de oude ondernemingen niet aangelegd, 

 terwijl geen schaduw en nog slechts als uitzondering, degelijke 

 grondbewerking wordt toegepast. 



Toppen der koffieboomen op hoog gelegen perceelen is regel. 



JS^aar ik verneem, is op de nieuwste ondernemingen 

 meer profijt getrokken van hetgeen Java omtrent aanleg 

 enz. leerde, en wordt aldaar zoowel schaduw als grondbewer" 

 king toegepast. 



