— 59 — 



De Jiama wedang zou dus zijn een ivortelziekte veroorzaakt 

 door bacteries. 



Met voorbedachten rade heb ik hier de wortelziekte als de on- 

 middellijke oorzaak van het afsterven der katjang Holle planten 

 genoemd, omdat het mij voorkomt, dat er nog een andere oorzaak 

 is, welke het optreden der eerstgenoemde ziekte begunstigt. 



Er werd reeds op gewezen, dat noch grondgesteldheid, noch wijze 

 van aanplant eenige zichtbare invloed had op het optreden der 

 -hama wedang." terwijl toch, zooals uit de wijze van optreden der 

 ziekte blijkt, sommige planten een zekere praedispositie voor de 

 ziekte vertoonen. 



Deze meerdere vatbaarheid of' praedispositie voor de „hama wedang'' 

 meen ik voor een groot deel te moeten toeschrijven aan het gebruik 

 van minderwaardig zaad en wel om de navolgende redenen. 



Zooals reeds gezegd, wordt door de inlandsche bevolking haar 

 oogst van katjang Holle aan chineesche opkoopers verkocht. Zij 

 heeft daarbij de gewoonte haar geheele oogst te gelde te maken, 

 zoodat zij zich voor het noodige zaad weder moet wenden tot dezelfde 

 opkoopers. 



"Weliswaar werd mij o. a. in het district Ploembon door de plaat- 

 selijke ambtenaren medegedeeld, dat dit zaad vooraf werd uitgezocht 

 en terwijl de vruchten die anders voor ƒ 3,50 a f 4 — per pikol 

 werden verkocht, zouden de vruchten welke voor zaad bestemd zijn, 

 met f 6— de pikol worden betaald. 



Het mag echter betwijfeld worden of op deze wijze de bevolking 

 wel in het bezit komt van werkelijk prima, uitgezocht zaaizaad 

 en zou het niet behoeven te verwonderen, wanneer juist de Chi- 

 neesche opkoopers de minderwaardige vruchten, welke voor de 

 oliebereiding minder gewenscht zijn, wederom als zaaizaad van de 

 hand zetten. 



In andere streken op Java heeft men wel eens de gewoonte het 

 loof der groene planten, nadat de vruchtzetting heeft plaats gevonden, 

 af te snijden en voor veevoeder te gebruiken. Dat hierdoor het 

 oogsten van onrijp zaad in de hand wordt gewerkt, behoeft wel 

 geen betoog. In dergelijke streken is dan ook niet alleen een 

 achteruitgang in de productie te constateeren. maar ook een achter- 

 uitgang in het oliegehalte, volgens mededeelingen van ter plaatse 

 gevestigde olie-slagerijen. 



