— 79 — 



Ook in de omstreken van en verder benoorden Kalipoe- 

 tjang en Paclaherang tot bij Bandjar laat de gezondheids- 

 toestand veel te wenschen over. Daar heeft men de oorzaak 

 uitsluitend te zoeken in de aanwezigheid van moerassen, 

 die hun schadelijken invloed bij wijlen zelfs tot Manon- 

 cljaja doen gevoelen. O.m. kan men zulks het te Bandjar 

 gevestigd personeel van den dienst der Staatsspoorwegen 

 aanzien. 



Toch deelden enkele ouden van dagen ons mede dat, bij 

 een dertig- veertigtal jaren geleden vergeleken, de huidige 

 toestand verbeterd moet zijn, dank zij de hoewel langzame, 

 toch voortdurende uitbreiding van nieuwe sawahs door droog- 

 legging op onderscheidene plaatsen van den rand der moe- 

 rassen ten oosten van den zijweg Bandjar — Kalipoetjang. 



Zoo wees men ons o.a. op het uitgestrekte sawahcomplex, 

 dat zich thans ten zuiden van de districtshoofdplaats Pada- 

 herang om de vroegere onderdistrictshoofdplaats Tjigandjëng 

 als één aaneengeschakeld geheel slingert, terwijl dit des- 

 tijds uit onderscheidene grootere en kleinere, door moerassen 

 van elkander gescheiden strooken bestond. 



Had de Tjiseël grooter verhang en hierdoor meer capa- 

 citeit om het voornamelijk door hare zijtakken de Tjikëm- 

 bang, Tjüalahab, Tjipoetrahadji en Tjikaso in den regentijd 

 aangevoerd bandjirwater af te voeren, dan had ook de 

 aanleg van nieuwe sawahs grooter afmetingen aangenomen. 



Wat het weven van badoei-i-v ezels aangaat, zoo zij daar- 

 omtrent het navolgende vermeld. 



In de door ons bezochte streken is de badoeri (bëdoeri 

 of ' loadoeri) beter bekend onder de benaming van babakoan. 1) 



1) Dergelijke reduplicatie van een lettergreep om een gelijkenis wéér 

 te geven van hetgeen door het stamwoord wordt uitgedrukt, treft men 

 in oostersche talen, zooals men weet, veel aan. Zoo heet de lokwat Of 

 Japansche mispel in de Soendalanden papalaan, omdat de vrucht, zij 

 het ook in miniatuur en met wat verbeeldingskracht, op die van den 

 notemuskaat gelijkt. Mëmërian zegt de Soendanees voor wilde eenden. 



