— 200 — 



den het krachtigst is, waarin de totale ruimte, die door de 

 poriën ingenomen wordt, het grootst is, en 2e, dat ku 

 matige ventilatie van den grond de nitrificatie bevord >rt, 

 en omgekeerd bij een volledig opvullen van de gron 

 naaltjes met water, deze in 't geheel niet optreedt. \v öl 

 toonde ten slotte aan, dat een toename van het vochtge- 

 halte en van de temperatuur slechts dan eene vermeerderde 

 koolzuurafscheiding ten gevolge heeft, wanneer in den grond 

 voldoende hoeveelheden zuurstof voorhanden zijn. 



Sedert zijn vele onderzoekingen in die richting gedaan, 

 en alle hebben tot resultaat gehad, dat ruime zuurstof toe- 

 voer wenschelijk bleek voor de bacteriën, die voor verbe- 

 tering van den grond en voor de cultuurgewassen nuttig 

 zijn, terwijl tevens aangetoond werd, dat andere bacteriën, 

 die schadelijk zijn, o a. de denitrificeerende, zich slechts 

 kunnen ontwikkelen bij afwezigheid van zuurstof. 



Voor hen, die meer belang in dit onderwerp stellen, wor- 

 de verwezen naar een opstel van Dr. Jensen in dit tijd- 

 schrift, jaarg. 1902, „Bacteriën en Landbouw", waaruit ik 

 hieronder een en ander tot toelichting refereer ten dienste 

 van hen, die dien jaargang niet tot hunne beschikking 

 hebben. 



Het aantal bacteriën, dat in den bouwgrond voorkomt, 

 is afhankelijk van de omstandigheden, maar in den regel 

 zeer groot. Yerder mag men als vaststaande beschouwen, 

 dat er een strikte verhouding bestaat tusschen de vruchtbaar- 

 heid der aarde en haar rijkdom aan bacteriën, In kale 

 duinen of in een zandwoestijn zijn bacterieën even zeld- 

 zaam als planten ; er is eenvoudig geen voedsel voor hen- 

 In 1 cM 3 . aarde van een afgemaaid haverland vond Caron 

 er 1 tot 2 millioen en in braakland van 10 tot 15 millioen 

 per cM 3 . Een direct gevolg van de behoefte aan lucht is, 

 dat het aantal bacteriën zeer snel afneemt met de toe- 

 nemende diepte. Op een diepte van 1 a 2 M. is in den 

 regel de aarde bacteriën vrij. 



De belangrijkste scheikundige veranderingen, die een 



