— 353 — 



daarvan werd beschouwd, en alles wat voorkwam of ge- 

 beurde in de omgevende natuur, als 't ware tot nut en 

 vermaak van den mensen geschiedde. 



Zoo begint Prof. Went met het verhaal in herinnering 

 te brengen, hoe iemand zich verheugde, dat aan de boomen 

 geen groote vruchten voorkwamen, daar, wanneer in stede 

 van den eikel, die nu op den droomer zijn hoofd terecht 

 kwam een pompoen dezelfde val had gedaan, het aange- 

 zicht van dezen natuurbeschouwer er niet zoo ongeschon- 

 den van af zou zijn gekomen. 



Wanneer nog wellicht voor iemand, die steeds in koele 

 luchtstreken zijn leven heeft gesleten, dit verhaal denk- 

 baar zoude mogen zijn, zoo is zulks zeker niet het geval 

 voor iemand, die wel eens onder onze klapperboomen heeft 

 gewandeld en weet, dat menig ongeluk is te wijten daaraan, 

 clat zulk een klappervrucht op ongelegen tijd naar beneden 

 kwam te vallen. 



Het voorbeeld wordt dan ook voornamelijk aangehaald, 

 om te betoogen, dat zulk een natuurbeschouwing nog ingang 

 kon vinden in een tijd, toen de mensch zich zelve als het 

 voornaamste van de schepping beschouwde, en alles tot zijn 

 nut en genoegen heette ingericht te zijn. 



Toen een nieuwe natuurbeschouwing zich begon baan 

 te breken, moest men deze zienswijze loslaten en 

 plaatste men zich op het standpunt, dat „wanneer het 

 woord nut gebruikt werd in verband met levende wezens, 

 er steeds sprake was van het nut van bepaalde organen 

 of bepaalde levensverrichtingen voor die wezens zelve." 



In een volgende periode van natuuronderzoek, begon 

 de teleologische opvatting van het nut van zekere organen 

 enz. op den voorgrond te komen, en zocht men een ver- 

 klaring van het nut van zekere organen niet voor den 

 mensch, maar voor het levende wezen, hetzij plant of dier, 

 zelve. Alles zoude in de natuur doelmatig zijn, en iets 

 ondoelmatigs kon men zich niet denken. Al wist men soms 

 geen verklaring van het nut te vinden, dan legde men 



Teysm. XVII. 23 



