- 478 — 



Batavia wil de Pisonia ook niet overal even goed groeien 

 en het is niet altijd gemakkelijk uit te maken, waaraan 

 het ligt. Zoo plantte ik jaren geleden een groep Pisonia's 

 op het erf van het paleis op het Koningsplein te Batavia, 

 zij kwijnden echter en na er gedurig wat mest bijgedaan 

 te hebben enz., moesten ze opgeruimd worden, omdat ze 

 niet mooi werden. 



Een andere Pisonia is in de indische literatuur beter 

 bekend, ik bedoel P. sylvestris T. et Bd., de z.g. widjojo Koe- 

 soema van Noesa Kembangan. Genoemde plant heeft een 

 eigenaardige geschiedenis, waarover ik in het tweede deel 

 van Teysmannia in 1891, een en ander mededeelde. Aan- 

 gezien de meeste mijner lezers wel niet in het bezit van 

 dat deel zullen zijn, kan het zijn nut hebben, het hier in 

 het kort te herhalen. 



P sylvestris was reeds lange jaren bij de Javanen be- 

 kend en stond bij hen in groote achting, zelfs in den reuk 

 van heiligheid. Voor de Europeanen was zij met een ge- 

 heimzinnigen sluier bedekt, en het heeft veel moeite gekost 

 en jaren geduurd voor deze sluier opgelicht kon worden, 

 en het geheim aan den dag kwam. Junghuhn zegt ervan : 

 „Volgens verhalen van de Javanen groeit aan het Zuider- 

 „strand van Noesa Kembangan een geheimzinnige planti 

 „die nergens anders gevonden wordt. Zij komt slechts 

 „voor op een paar rotsachtige eilandjes, die zich nagenoeg 

 „kaarsrecht uit den oceaan verheffen en slechts met veel 

 „moeite en levensgevaar te naderen zijn, alleen bij zeer 

 „kalme zee gaat het door middel van ladders, die in de 

 „prauwen rusten. Op eene rots, Bandong lalaki komen 

 „planten voor, die niets dan mannelijke bloemen voort- 

 brengen, terwijl op de andere Bandong perampoean 

 „planten groeien, die slechts vrouwelijke bloemen produ- 

 „ceeren. Het eerste eilandje ligt op 15, het andere op 12 

 „Rijnlandsche roeden van de zuidkust van Noesa Kem- 

 „bangan. 



„In vroegere tijden toen de macht der vorsten op Java 



