— 547 — 



B runner zelf vertaalt het woord hypertelie door „das 

 Ueber-das-ziel-hinausgehen ;" het is samengesteld uit het 

 Grieksche voorvoegsel „hyper," den lezer uit zijn samen- 

 stellingen welbekend en „telie," afgeleid van het Griek- 

 schen woord „telos," dat doel of einde beteekent. In het 

 Hollandsen zou men dus ook kunnen spreken van het ver- 

 schijnsel, dat in de natuur verder wordt gegaan dan het 

 doel. 



Men moet evenwel niet uit het oog verliezen, dat een 

 dertigtal jaren geleden onder den nog voortwerkenden in- 

 vloed der oudere school van mannen als Lamarck e. a., 

 het begrip doel in de natuurbeschouwing een veel grooter 

 rol speelde dan thans, en dat het daarom meer in over- 

 eenstemming zou zijn met de tegenwoordige beschouwingen, 

 indien wij spraken van het verschijnsel, dat in de natuur 

 verder wordt gegaan, dan noodig is. 



Dat „noodige" echter — daarop behoeven wij wel nau- 

 welijks te wijzen — wordt naar onze menscheiijke en dus 

 zeer subjectieve inzichten beoordeeld, doch daar de mensen 

 zich nu eenmaal als heer der schepping beschouwt sinds 

 het oogenblik, waarop onze voorouders op den genialen in- 

 val kwamen zich dat praedicaat toe te kennen, wil hij 

 aan die inzichten gaarne eene zekere en liefst niet te ge- 

 ringe waarde zien toegekend. 



De mensen, in casu de natuuronderzoeker, beoordeelt 

 dus wat een plant of een dier noodig heeft, om in eigen 

 behoefte en die zijner soort te kunnen voorzien en be- 

 schouwt het overige als weelde, als overdaad, als uiting 

 van een surplus aan kracht en materie. Nu valt het in- 

 derdaad niet te ontkennen, dat men in vele gevallen dat 

 surplus proefondervindelijk kan aantoonen, en het is dus 

 zeer begrijpelijk, dat men in een aantal andere gevallen, 

 waarin het bewijs nog niet kon worden geleverd, op grond 

 van analoge verschijnselen tot het bestaan ervan heeft 

 willen besluiten. 



Zoo zou men in de eerste plaats als hypertelische vor- 



Teysra XVII. 35 



