— 583 — 



in den middennerf, werden op de tabakskweekbedden aangetroffen. 

 Men maakte zich echter hierover nog minder ongerust dan over 

 de aaltjeszieke, en werd deze bibit nog te koop aangeboden en 

 waarschijnlijk door den tabaksteler ook voor eigen aanplant ge- 

 bruikt. Men wist echter wel, dat bibit, die de eigenaardig gekrulde 

 blaadjes had, later wellicht z.g. gondoh tabaksplanten zoude geven, 

 maar zag daarin toch geen reden, om deze bibit liever niet te 

 gebruiken. 



Het vrij algemeen voorkomen van de dikbuikziekte „gondoh" 

 op de verschillende velden zal m. i. in de eerste plaats haar 

 oorzaak moeten vinden in het gebruik van dergelijke bibit, welke 

 reeds is aangetast door het insect. 



Op de weinige kweekbedden, welke tijdens mijn bezoek nog 

 bestonden, konden verder geen ziekten of plagen van beteekenis 

 worden aangetroffen en waren de zoo even genoemde de voornaamste. 



Naar het schijnt is de bibitziekte een onbekend verschijnsel, 

 tenminste aan de beschrijving herkende niemand deze ziekte en 

 konden ook geen inlichtingen over mislukken van kweekbedden 

 worden aangegeven, die zouden kunnen doen vermoeden, dat 

 deze ziekte voorkwam. Het klimaat is trouwens vrij droog en 

 hierdoor ontbreekt een der eerste omstandigheden voor het optreden 

 van de bibitziekte. 



Zooals reeds gezegd werd, was over het algemeen de aanplant 

 alhoewel schraal gezond te noemen, en konden er geen ziekten 

 of plagen van groote beteekenis worden aangetroffen, behalve 

 dan die, welke aan het gebruik van minderwaardige bibit moesten 

 toegeschreven worden. Insecten schijnen op deze hoogte weinig voor 

 te komen, tenminste bepaalde insectenschade door sprinkhanen of 

 rupsen (bladvretende) werd nagenoeg niet gezien. Zulks is te 

 meer opvallend, daar men volgens zeggen, weinig of geen moeite 

 deed, om insecten te vangen of te verwijderen. In de omgeving 

 van de meeste velden stond het gras en onkruid vrij hoog, wel- 

 licht dat de insecten daar ongestoorder konden leven, en hieraan de 

 voorkeur geven boven een invasie van de tabakaanplantingen. 



De eerste aanleiding tot het bezoek aan het district Garoeng 

 was de klacht, dat er dit jaar meer dan anders de dikbuikziekte zoude 

 optreden. Over het algemeen bleek het ook, dat deze plaag op de 

 velden in vrij sterke mate voorkwam. 



De planten waarbij de gallen, waaraan de ziekte haar naam 



