— 650 — 



bommen zullen ieder jaar voor hetzelfde doel verkrijgbaar worden 

 gesteld. Wanneer eenmaal de aanplant van den proeftuin zelf in 

 productie is, zullen zaaiproeven op particuliere ondernemingen nog 

 grooter beteekenis krijgen: door zulke proeven alleen kan de waar- 

 de der verschillende typen voor de praktijk beoordeeld worden. 



Het zal wenschelijk zijn, dat parallel-proeven op koffielanden in 

 verschillen streken worden genomen, teneinde onder zoo ver- 

 schillend mogelijke omstandigheden te werken. Het ligt daarom in 

 mijn bedoeling een land in WestJava, een in Midden-Ja va, een in 



alang's Zuidergebergte en een in den uitersten Oosthoek tot 

 samenwerking uit te noodigen. 



Xog op een andere wijze is van samenwerking tusschen proef- 

 tuin en particuliere ondernemingeen veel nut te verwachten. De 

 administrateurs van koffielanden zijn het best in staat de meest 

 waardevolle tijpen uit hun aanplant uit te zoeken. Mocht een 

 boom door bijzonder groote boon. door groot weerstandsvermogen 

 tegen b'adziekte, door zachtschillige bes of eenige andere gunst ge 

 eigenschap boven de andere uitmunten, dan zou het zeker de 

 moeite waard zijn, op de onderneming zelf een aanplantje van 

 zaailingen ervan aan te leggen om na te gaan, in hoeverre die 

 kenmerken erfelijk zijn. In den proeftuin zouden dan weer paral- 

 lellaanplant ngen van een paar enten en eenige zaailingen gevormd 

 kunnen worden, met het doel om daaraan de variaties van de 

 kenmerken nauwkeurig te bestudeeren. Op deze wijze zou de 

 proeftuin in het bezit komen van de beste typen van Liberia- 

 koffie, die op Java aanwezig zijn; het is beslist noodzakelijk, zulk 

 een verzameling te bezitten als uitgangspunt voor de verdere 

 selectie: slechts door deze toe te passen op de beste typen, welke 

 te vinden zijn, is vooruitgang bereikbaar. 



Er wordt hier uitdrukkelijk op gewezen, dat het doel van 

 den proeftuin niet is, de wetenschappelijke zijde van het vraag- 

 stuk te bestudeeren, maar uitsluitend beoogd wordt streng gecon- 

 troleerde gegevens te verkrijgen, die als grondslag voor een prac- 

 tische selectie onmisbaar zijn. 



Met opzet zijn de voorgestelde proeven tot een geringen omvang 

 beperkt Bij een langdurig onderzoek, als dat over de variabiliteit 

 van een veeljarig gewas ongetwijfeld is. zou het gevaarlijk zijn 

 dadelijk op groote schaal te beginnen ; maar al te licht wast het 

 te verwerken materiaal den onderzoeker over het hoofd. Wanneer 



