- 692 — 



van plantaardige en dierlijke wezens elkaar allerbehulp- 

 zaamst tegemoet, komen; want niet alleen, wat er van den 

 één overblijft na zijn dood, maar ook, wat hij gooit in de 

 goot, is voor den ander zijn brood! Kortweg: zij ruimen 

 eikaars vuile boel op. Ten minste dat hoort zoo, en dan 

 zeggen wij : dat is goede grond hier. Maar er hapert wel 

 eens wat aan ; en als een der schakels in de keten van 

 arbeiders van de grondreiniging uitvalt, dan kan de boel 

 leelijk in het honderd loopen ! 



Dat de grond inderdaad vergiftige stof bevat, kan ik u 

 in weinig woorden bewijzen, of liever gezegd, aannemelijk 

 maken. Gij allen weet dat er gronden zijn, die arm en 

 uitgeput heeten, en die met behulp van meststoffen toch 

 lang niet altijd zoo maar dadelijk produktief te maken 

 zijn. Neem zooveel stikstof, phosphorzuur, kali als ge 

 maar wilt, ge zult zien, dat er meer noodig is, om deze 

 gronden als kultuurgronden weer op te doen leven. Verder 

 wijs ik u op het naar boven brengen van den ondergrond, 

 als een zeer gevaarlijk experiment, waarmee men, nadat 

 men jarenlang alleen in een ondiepen bovengrond heeft 

 geplant, allertreurigste ervaringen kan opdoen. Soms 

 duurt het jaren, voor dat een zoodanige bedorven grond 

 zijn vroegere vruchtbaarheid terug heeft gekregen ! 



Een ander feit in dit verband: de bekende Engelsche 

 proefnemers op landbouwgebied, Lawes en Gilbeet, hebben 

 op een zelfde stukje grond jaar in jaar uit aardappelen 

 geplant, net zoo lang, totdat er zoowat geen plant 

 meer opkwam na een jaar of 15. Was de grond nu 

 uitgeput'? Er werd gerst op geplant, en deze gaf een 

 prachtigen oogst! Aan voedingsstoffen dus geen gebrek; 

 maar, er zat iets in dien grond, dat alle gedijen van aar- 

 dappelen tegen hield, van gerst daarentegen in 't geheel 

 niet. 



Hebt gij wel eens gelet op den stand van het gras on- 

 der boomen?— In Amerika is de z.g. maple-tree (suiker- 

 ahorn) even berucht in dit opzicht als dennen en beuken 



