— 695 — 



lost het soms ongelooflijk veel moeite, om de eerste op- 

 gelegde laag graszoden te doen aanslaan. Maar wanneer 

 de condities van warmte, lucht en vochtigheid goed zijn, 

 gaat de omzetting toch ook dikwijls vrij gauw in de goede 

 richting. Alleen heeft men er hier rekening mede te hou- 

 den dat het lieve zonnetje wel eens al te hard werkt, en 

 dan krijgt men te doen met een factor, die voor prof. W. 

 en zijn land, evenals voor Europa, van weinig beteekenis 

 mag zijn, hier is hij zeer gewichtig: ik bedoel n. L het 

 verdwijnen-, ontleden van den humus. Waar in de ge- 

 matigde luchtstreek een grond, die braak ligt. gewoonlijk 

 donkerder wordt, doordat de erin aanwezige organische 

 stoffen veranderen in humus, mag men in de tropen zeker 

 als regel aannemen, dat een braakliggende grond zijn humus 

 verliest; alle organische stof wordt verbrand tot koolzuur 

 en water. Komt men echter hooger op in de bergen, dan 

 worden de klimatische factoren meer overeenkomstig aan 

 die van de gematigde luchtstreek en — de humus van den 

 grond blijft meer behouden. 



Ik heb in eeuwenoud maagdelijk bosch even boven zee- 

 hoogte gewandeld, en vond tot mijn verbazing een hunleu- 

 zen bovengrond van hoogstens 20 c.M. Nog sterker — in 

 een streek, waar onder de groote boomen geen onderhout 

 van beteekenis stond, was de zandige grond nagenoeg 

 vrij van alles, wat op humus leek. Veel warmte, veel 

 luchttoevoer verteerden er den humus, zoo als hij ge- 

 vormd werd. En nu op de bergen ? — Ieder die wel eens een 

 versche wegingravingop een thee- of kinaonderneming heeft 

 gezien, weet, hoe hier de humeuse bovenlaag soms 1 of 2 

 M. of nog meer is. Toch is het hier nog niet koud genoeg 

 voor de vorming van uitsluitende humnslagen, zooals de 

 hoogeveenen zijn, en welke men vooral in Schotland, 

 Scandinavië, Finland en Canada aantreft. 



Van het door prof. W. genoemde feit. dat verschillende 

 planten voor andere den grond bederven, vindt men ook 

 hier te lande duidelijke voorbeelden. De bekende alang- 



