— 745 — 



schaduw heelt een zeer nadeeligen invloed op de grootte en 

 den smaak der vruchten. Ook verlangen laatstgenoemden 

 een zeer voedzamen bodem, terwijl de wilde typen zich 

 daarentegen zeer goed op schralere gronden thuis gevoelen. 



Het is dan ook op grond van deze feiten, dat ik een 

 gecombineerde cultuur, practisch als onuitvoerbaar be- 

 schouw, tenzij men zich met opbrengsten tevreden stelt, 

 welke zoowel quantitatief als qualitatief ver beneden het 

 middelmatige zullen blijven. 



Het beste voorbeeld geven ons in deze de verschillende 

 Pisangsoorten. ])e wilde Pisangs bevatten veel meer en 

 ■ook veel betere vezelstof dan de gecultiveerde. 



Mocht nu blijken, dat er een geregelden afzet voor de 

 Ananasvezel te verkrijgen is, dan dient men m. i. in de 

 eerste plaats cultuurproeven te nemen in weinig vrucht- 

 bare streken. Op goede gronden toch zal men met meer 

 voordeel andere gewassen kunnen telen. Ook in streken 

 waar het individueel grondbezit vrij groot is, zoude men 

 kunnen beproeven, om de Ananas onder aanplantingen van 

 vruchtboomen te cultiveeren. 



Dat deze cultuur steeds als bijcultuur zal moeten be- 

 schouwd worden, behoeft wel geen nader betoog; de 

 economische toestand der inlandsche bevolking is over het 

 algemeen niet van dien aard, dat de opbrengst van Padi 

 en Polowidjo gemist kan worden. De cultuur van alle 

 overjarige gewassen moet clan ook in den regel, als bij- 

 cultuur gedreven worden. 



Waar de bevolking neiging toont om de Ananasvezels 

 zelf te verwerken, daar dient in de eerste plaats deze in- 

 dustrie, en in verband hiermede ook de cultuur der Ananas 

 krachtig aangemoedigd te worden. Yoor het verkrijgen van 

 technische en handelsgegevens behoeft men zich slechts te 

 wenden tot het onder het Departement van Landbouw ressor- 

 •teerende Museum voor Technische en Handels-Botanie. 



J. H. Heul. 



Buitenzorg, Augustus 1906. 



