— 26 — 



daaraan, eenige gegevens over het cafeïnegehalte van het 

 bereid product der verschillende botanische soorten en van 

 verschillende marktkoffies als: Rio, Java, Santos, e. d.; ten 

 slotte een overzicht van de onderzoekingen van Romburgh 

 en Lohmann over het voorkomen van cafeïne in de verschil- 

 lende deelen der koffieplant. De zeer uiteenloopende vormen, 

 waaronder de menschheid deelen van de koffieplant als 

 genotmiddel gebruikt, worden in het kort vermeld: de ,,koppi 

 daon"; de in boter gebakken bessen, die in Abessinië 

 genuttigd worden, waarvoor, naar men zegt, zelfs vooze 

 bessen van Java daarheen uitgevoerd worden ; het afkooksel 

 van de pulp, dat men in Yemen drinkt; de cigaretten 

 van het blad, die, naar het schijnt, eenigen tijd onder de 

 Parisiennes en vogue geweest zijn. 



Een bladzijde wordt gewijd aan den invoer in verschil- 

 lende tropische landstreken ; zooals men weet is de koffie 

 buiten haar vaderland het eerst op Java gekweekt (inge- 

 voerd in 1710). Kapitein de Clieux, die bij het overbren- 

 gen van de eerste koffieplant van Frankrijk naar Martinique 

 zijn rantsoen drinkwater met haar deelde, is ook hier niet 

 vergeten. 



Vervolgens wordt de schaduwkwestie behandeld en een 

 lijstje van planten opgenoemd, die gebruikt worden om 

 koffieaanplantingen van verschillenden leeftijd te bescha- 

 duwen. De lijst is wel wat uitvoerig en bevat tal van 

 soorten, (bv. djowar, klapper, djeroek, Ficussoorten, mangga, 

 advokaat, djatti en djamboe), waarover de Javaplanter zijn 

 wenkbrauwen zal fronsen. Het doet eenigszins vreemd 

 aan, in deze lijst ook laagblijvende plantensoorten te vin- 

 den, zooals bv. tabak, suikerriet, katjang tanah, ketella 

 pohon en ananas. Blijkbaar zijn hier meer bedoeld plan- 

 tensoorten, die als bijcultuur of hulpcultuur tusschen de 

 koffie geplant kunnen worden. Het komt mij voor, dat het 

 schaduwvraagstuk, bij koffie wel een van de gewichtigste 

 cultuur-questies, een wat grondiger behandeling had ver- 

 diend; al moet men toegeven, dat het uiterst moeilijk is- 



