- 5S — 



niet op rekenen kan eenige malen achter elkaar van een zelfde 

 stuk grond dezelfde opbrengsten te krijgen. Men moet dus voor 

 eiken nieuwen oogst op een ander stuk grond overgaan, om aldus 

 vóór men op het zelfde stuk terug komt, den bodem door gepasten 

 wisselbouw gelegenheid te geven weer in gunstige condities te 

 komen. 



't Bovenstaande levert ons dus uitzicht op de mogelijkheid, om 

 wat de quantiteit zetmeel betreft, batatenzetmeel in concurrentie 

 met cassavemeel te bereiden. 



De bereiding van het zetmeel uit bataten zal vermoedelijk geen 

 moeilijkheden opleveren. Dr. Boorsma verkreeg zonder moeite uit 

 bataten 12 a 13 °/ van 't knolgewicht aan zetmeel (Teysmannia 

 1905 pag. 32) en is 't dus waarschijnlijk, dat men met de vol- 

 maakte werktuigen bij de zetmeelfabrikage in gebruik, niet meer 

 verlies zal lijden dan bij cassave. 



Aldus de wenschelijkheid betoogd hebbende van het nemen van 

 proeven in deze richting, moet er echter op gewezen worden : 



le dat wegens den korteren groeitijd van de bataten, en den dus 

 korteren huurtermijn, de huurprijs van den grond relatief hooger 

 zijn zal dan die voor cassave en, dat tevens meer aan bewerkings- 

 kosten enz. zal moeten uitgegeven worden, hetgeen natuurlijk op 

 dea prijs van het zetmeel in de grondstof drukt. 



2e dat hier nog niet is uitgemaakt, welke invloed de West- 

 moesson op de batatenopbrengst uitoefent, en dat de gegeven op- 

 brengstcijfers berekend zijn uit de opbrengsten van een paar kleine 

 proef stukjes, waardoor het zeer wel mogelijk is, dat in de praktijk 

 dergelijke hooge opbrengsten, als waarvan in 't voorgaande sprake 

 was, misschien niet zullen voorkomen. Zooals wij echter hebben 

 kunnen zien, kan b.v. de opbrengst van oebi Negri bodas nog be- 

 langrijk dalen, voordat de zetmeelopbrengst daarvan met die uit 

 cassave gelijk komt. 



3e. dat de verwerkingskosten belangrijk hooger zullen worden. 

 Wegens haar geringer zetmeel-gehalte zullen n.1, tot 't verkrijgen van 

 eene zelfde hoeveelheid zetmeel meer bataten dan cassave verwerkt 

 moeten worden. 



4e. dat voor de te bereiden belangrijke hoeveelheden bataten- 

 zetmeel een voldoend afzetgebied moet bestaan en, dat daar een 

 redelijke prijs voor behaald moet worden. Thans wordt reeds 

 batatenzetmeel onder den naam van Braziliaansch arrowroot uit 



