61. 



KORTE BERICHTEN 

 Uitgaande tan het Departement van Landbouw. 



MEDEDEELING OMTRENT ENKELE KRUISINGSPROEVEN. 



DOOR 



J. E. van der Stok. 



I. Ketan $ x r Ü st cf en r Ö 8t 5 ketan X d 



Ketan = kleefrijst — dextrinen-rijst rrr var. glutinosa Lour. 



Rijst == gewone of zetmeelrijst — var usitatissima Kcke. 



Daar waar een eicel van een ketanpluim bevrucht wordt door een 

 stuifmeelkorrel van een rijstpluim zal zich een rijstkorrel ontwik- 

 kelen in plaats van een ketankorrel. Het voorkomen van enkele rijst- 

 korrels op ketanpluimen als resultaat van den directen invloed van 

 stuifmeel afkomstig van rijstplanten, op den aard van het na de be- 

 vruchting zich ontwikkelende endosperm bij ketanpluimen, is voor het 

 eerst door moquette beschreven (zie „Korte Berichten uitgaande 

 van het Departement van Landbouw" no. 8). In zulke korrels (xeniën) 

 hebben we naast een bastaard-embryo, dat later tot een bastaardplant 

 (le generatie) zal kunnen uitgroeien, tevens tengevolge van de plaats 

 hebbende zoogenoemde dubbele bevruchting, een bastaard-endosperm 

 waarin het rijst- of zetmeelprincipe domineert. 



Moquette toonde de rijstkorrels op ketanpluimen aan door de 

 toppen der korrels weg te knippen, waarna de geheele pluim in 

 een jodium-oplossing gedompeld werd. De ketankorrels nemen dan 

 op de snijvlakte een roode, de rijstkorrels een violette (blauwe) 

 verkleuring aan. In vele gevallen echter is een scheiding tusschen 

 rijst en ketankorrels op éénzelfde pluim, na het doppen der gabah- 

 korrels, voor het geoefend oog zonder behulp van de jodium-reactie, 

 niet moeilijk uit te voeren. De ketan-kernen toch hebben na de 

 verwijdering van het .zilverlies een dof, melkwit uiterlijk, terwijl 

 zij op de breuk min of meer stearine-achtig zijn; de rijstkernen 



