— 302 — 



de weg recht naar het doel ; al spoedig heeft een goede 

 reputatie zich verspreid en gaat men hier en daar proefaan- 

 plantingen aanleggen. Natuurlijk kan pas gaandeweg worden 

 vastgesteld, in hoeverre zij voor bepaalde streken de voor- 

 keur verdienen boven de oudere soorten ; vervolgens moet 

 men de cultuur met haar eischen in overeenstemming 

 brengen en dikwijls ook de bereidingswijze veranderen. De 

 geschiedenis van de in de koffiecultuur nieuw ingevoerde 

 soorten is in dat opzicht leerzaam. 



§ 2. Vergelijking van den invoer van Liberia-koffie met 

 dien van Coffea robusta. 



Een halve eeuw geleden dacht niemand bij den naam 

 koffie aan iets anders dan aan Javakoffie. Toen gedurende 

 de jaren 1877 — 1885 de bladziekte zich op Java ver- 

 spreidde en tegelijkertijd de Liberia-koffie ingevoerd werd, 

 waarover uit Ceylon en misschien ook wel uit streken, 

 waar geen koffie groeit, opgeschroefde verhalen kwamen, 

 begon men hier en daar kleine aanplantingen aan te leg- 

 gen; voor groote aanplantingen was in den eersten tijd het 

 zaad te duur; men zegt, dat indertijd voor Liberia-zaad- 

 koffie wel eens f 2.50 per pit betaald is ; wel een bewijs dus, 

 dat er waarde gehecht werd aan de nieuwe soort. Slechts 

 op enkele ondernemingen werden grootere aanplantingen 

 aangelegd. Toen in 1897 de koffiecrisis kwam, daalde de 

 prijs voor de Liberia-koffie sterk; dit schrikte de meeste on- 

 dernemers van een verder uitbreiden der aanplantingen af. 

 Eerst eenige jaren later, toen er op gewezen werd — vooral 

 door Prof. Zimmermann — hoe aaltjes en andere ziekten in 

 de tuinen van de Java-koffie verwoestingen aanrichtten, 

 begon men weer meer en meer Liberia te planten; dit 

 geschiedde echter steeds als bijcultuur, op herontginningen, 

 op aaltjesplekken, als inboetelingen of tusschenplantingen 

 in achteruitgaande Java-tuinen. Wat de cultuurwijze en 

 de manier van bereiding betreft, in het begin hield men zich 

 aan dat, wat voor Java-koffie proefhoudend gebleken was; 



