— 359 — 



aangegeven, eerst omgezet in ureum, en daarna in ammo- 

 niak. De rol van de kalkstikstof bacteriën is dan geëindigd. 

 De ammoniak vormt met de in den bodem aanwezige zuren, 

 als koolzuur, enz. zouten, en deze ammoniumzouten worden 

 nu op hunne beurt door de nitrificeerende bacteriën omge- 

 zet, en wel eerst in nitriet en daarna in nitraat. Het 

 nitraat, dat men bij eene bemesting met Chilisalpeter dus 

 kant en klaar in den bodem brengt, wordt bij eene be- 

 mesting met kalkstikstof eerst verkregen na eene reeks 

 omzettingen. Zooals ik boven reeds opmerkte, is het 

 calciumcyaanamid voor de verschillende soorten van bacte- 

 riën in verschillende mate vergiftig, en nu is het wel 

 interessant, dat het voor de, voor eene volledige omzetting 

 zoo hoognoodzakelijke nitrificeerende bacteriën, van alle 

 bacteriën nog het minst giftig is. Voor eene andere groep 

 van zeer belangrijke bodembacteriën n.m. de stikstofbin- 

 dende bacteriën is het daarentegen weer bijzonder vergiftig. 



De kalkstikstofbacteriën komen, zooals mij, uit mijne 

 onderzoekingen bleek, zeer algemeen in de natuur verspreid 

 voor. Zoo kon ik ze isoleeren uit verschillende grondsoor- 

 ten, uit water, uit rottende bladeren, enz. In die ver- 

 schillende materialen varieert het aantal kalkstikstofbac- 

 teriën natuurlijk zeer belangrijk. In het algemeen bleek, 

 dat, hoe onvruchtbaarder een grond des te geringer het 

 aantal kalkstikstofbacteriën is en dus natuurlijk ook des 

 te langzamer de omzetting calciumcyaanamid-ammoniak. 

 Dat verschil in snelheid van omzetting van gronden van 

 verschillende herkomst, is vooral in verband met de giftige 

 eigenschappen der kalkstikstof, van het grootste belang. 

 Uitvoeriger kom ik op deze questie hieronder terug. 



Hoe is nu het afwijkend gedrag van verschillende gronden 

 ten opzichte der kalkstikstof te verklaren? 



Evenals de hoogere planten hebben de bacteriën voor hunne 

 ontwikkeling koolstofverbindingen noodig. Terwijl de hoo- 

 gere planten hiervoor het koolzuur der lucht gebruiken, zijn 

 de bacteriën, op eene hoogst enkele uitzondering na, aan- 



