— 486 — 



plant de gunstigste plaatsen op ons eiland, wat den grond 

 betreft, volstrekt niet behoeven samen te vallen met de 

 beste plaatsen, wat het klimaat aangaat. 



In werkelijkheid, waar èn de klimaats-, èn de grond- 

 verschillen bestaan, is de zaak dus gecompliceerder, en 

 zullen misschien nog weer andere plaatsen, n. 1. zulke waar 

 de combinatie van klimaat en grond het beste resultaat 

 levert, aangewezen zijn. 



In de praktijk merkt men desalniettemin het beperkt zijn 

 der kultuurplanten tot bepaalde streken slechts voor enkele 

 gewassen duidelijk op; zoo voor de katoen, de pompelmoes, 

 de fijne mangga's, enz. Dit komt voornamelijk, doordat 

 de meeste kuituurgewassen — gelukk ig ! — een groot aan- 

 passingsvermogen voor verschillende grondgesteldheden en 

 klimaatsvoorwaarden hebben, en men met de opbrengst 

 óók reeds tevreden is, al levert de plant niet het mooiste 

 en beste, wat zij zou kunnen praesteeren. Maar een andere 

 belangrijke reden voor het dikwijls ontbreken van kultuur- 

 planten op daarvoor zeer gunstig terrein, en het voorkomen 

 van een bepaalde kuituur op daarvoor bepaald ongeschikte 

 plaatsen, ligt in oeconomische omstandigheden als: het al 

 of niet voorhanden zijn van goede en goedkoope verkeers- 

 wegen, de mogelijkheid van het verkrijgen van werk- 

 krachten, enz. 



De hoofdreden voor de talrijke „failures" die onze land- 

 bouwgeschiedenis heeft aan te wijzen, acht ik echter, dat 

 men steeds weer geprobeerd heeft, — en nog heden doet 

 men dit ! — kultures te beginnen op plaatsen, waar men 

 om zoo te zeggen niets van weet ; ik bedoel, waarvan men 

 noch den grond, noch het klimaat kent. Wat een mil- 

 lioenen zijn er al niet verloren in landbouwondernemingen, 

 die te gronde gingen, omdat of de grond öf het klimaat 

 niet deugde voor de geprobeerde kultuurplant ! — Soms ging 

 het in den aanvang nog goed, maar later, als anderen — wie 

 het treft, die treft het ! — toevallig op beter terrein verzeil- 

 den, en voordeeliger konden produceeren, werden de zwakken 



