— 488 — 



ook indirekt, n.1. door zijn invloed op den grond — een 

 voorname, ja de voornaamste, factor voor de kuituur- 

 gewassen is. De vroeger genoemde oeconomische facto- 

 ren raken daarbij ver op den achtergrond, aangezien de 

 mensen deze, — zij 't dan ook binnen bepaalden tijd maar 

 tot op zekere hoogte, — in de hand heeft. 



Wat weet men nu tot heden van het k limaat van Java ? 



Van Batavia is het klimaat, dank zij de prachtige reeks 

 waarnemingen van het Obser vatorium, uitstekend bekend, 

 misschien beter dan van menig belangrijk Europeesch 

 weerstation. 



De suikerproefstations hebban eveneens vele jaren weer- 

 waarnemingen gedaan; verder geschiedt ditzelfde van 

 wege het Dept. van Landbouw aan een 10-tal stations, 

 samenvallende met de demonstratievelden. Deze waarne- 

 mingen loopen gedeeltelijk nog slechts sinds korten tijd; 

 nadere studie van het verkregen materiaal is, voor zoover 

 mij bekend, nog niet gemaakt. Zoodat wij summa sum- 

 marum mogen zeggen: Wat wij weten van de klimaats- 

 verschillen op Java berust grootendeels nog op persoonlijke 

 waarneming, beter gezegd: schatting. Vandaar dat op 

 alle punten onzekerheid heerscht: de een vindt plaats A 

 kouder dan B, een ander omgekeerd; de een zegt in C is 

 het zonniger dan in D, de ander juist omgekeerd, enz. enz. 

 In 't kort — men weet het eenvoudig niet nauwkeurig. 



Alléén de regenval verheugt zich in een algemeenere 

 belangstelling; en toch, — zooals gezegd in de publicatie van 

 Dr. van Bemmelen — zijn er in de verkregen gegevens nog 

 zóóvele leemten, dat isohyeten beter niet dan wel in de 

 kaart werden ingeschetst. Groote plekken „wit" komen 

 op de kaarten voor en wel dikwijls van zóódanigen aard, 

 dat het a priori zeker is, dat daarbinnen allerlei uiteen- 

 loopende gevallen voorkomen, die alléén door regelmatige 

 plaatselijke waarnemingen kunnen worden ingevuld. 



Is het wel noodig, het nut van weerwaarnemingen, — 



