— 579 — 



de wegen geplant en op gronden, die voor de rijstcultuur ongeschikt 

 zijn geworden. 



In 1893 bedroeg het aantal aetherische-oliën bereiders in Serang 

 2, in 1904 was dit gestegen tot 14. 



Het verslag over het onderzoek naar de mindere welvaart der 

 Inlandsche bevolking, waaraan deze laatste opgave ontleend is, 

 bevat over de bereiding van aetherische oliën in de Residentie 

 Bantam, de volgende bijzonderheden. 



Onder Serang vindt men: De bereiding van aetherische oliën 

 uit kënanga, serëh en dilëm is een belangrijk bedrijf door 14 

 personen in de dessas Kaoedjon en Kalowan (hoofdplaats Serang) 

 als hoofdbedrijf uitgeoefend; 4 hunner bezitten ieder 3 distilleer- 

 ketels, 5 ieder 2, de overigen ieder slechts 1 ketel. 



Deze distilleertoestellen zijn van weinig geschikte constructie, de 

 spiraalbuizen bijv. zijn hier vervangen door rechte, aan de grootte 

 der ketels onevenredig wijde kokers, terwijl de ovens, uit losse 

 baksteenen en leem bestaande, zeer slecht sluiten, zoodat bij het 

 stoken steeds veel warmte verloren gaat. 



In verband met den bloeitijd der te verwerken planten, kan iedere 

 ketel slechts gemiddeld 40 maal's jaars in werking worden gebracht. 

 Per keer wordt er gemiddeld 1200 gr. olie gemaakt, dieindedessa 

 der bereiders gemakkelijk voor f 9. — van de hand kan worden 

 gedaan. 



De productie-kosten voor die hoeveelheid zijn : 



a. inkoop van 20 takers 100 kati) bloemen k f 0,30. f 6.— 



b. werkloon voor het fijn stampen daarvan . . . . „ 0.05 



c. werkloon voor het halen van het benoodigde water. „ 0.07 5 



d. brandstof „ 1.— 



Te zamen. . . . f 7.12 5 



Het ververschen van het water in den afkoelbak gedurende 

 de bewerking, geschiedt meestal door den eigenaar zelf. 



Per jaar wordt dus op één ketel een verdienste behaald van 

 40 X (ƒ 9.— f 7.12 5 ) = f 75.—, terwijl daarvoor ƒ 1.50 belasting 

 wordt betaald; ongerekend buitengewone onkosten, bijv. voor 

 herstellingen, verdient de bezitter van een distilleerketel jaarlijks 

 f 75._. f 1.50 — f 73.50 netto. 



Door de bedoelde 14 personen worden jaarlijks verkocht: 



80 wijnflesschen dilem-olie. 



Teysm. XIX. 37 



