— 596 — 



vertoonden andere cijfers; over het algemeen zijn hier de 

 bladeren veel grooter. Misschien moet dit aan den jeugdigen 

 leeftijd van onze boomen worden toegeschreven. In ieder 

 geval wijken de kenmerken van de bladeren, bij vergelij- 

 king van de afzonderlijke boomen, onderling sterk af ; reeds 

 op het oog valt het op, dat de ééne boom veel kleiner 

 bladeren bezit dan de ander. In een aanplant van ongeveer 

 160 excelsa-boomen op de onderneming Medinie (Bodja bij 

 Semarang) nam ik van een paar boomen de cijfers op. Bij 

 een kleinbladig type vond ik als afmetingen voor een dei- 

 grootste bladeren 20 cM. bij 10 M.; bij een grootbladigen boom 

 mat ik een blad van 47 X 20 cM ; bij een paar andere 40 X 

 20 cM. en 37 cM. X 20 cM. Het verschil tusschen de 

 bladeren van beide boomen bedraagt dus meer dan het 

 dubbele; daarbij zij nog opgemerkt, dat het kleinbladige 

 type er kerngezond uitzag en van gelijken leeftijd was als 

 het grootbladige. Niet alleen de afmetingen, ook de vorm 

 der bladeren varieert sterk; in bovengenoemden aanplant 

 kan men, wat dat betreft, allerlei typen onderscheiden; 

 de meeste hebben langwerpige, andere breede, ronde blade- 

 ren, terwijl bij sommige het bladtype sterk op dat van 

 Liberiakoffle gelijkt. Er bestaan echter eenige duidelijke 

 verschillen tusschen de beide soorten. 



Bij Liberia- en ook bij Abeokutakoffie vindt men aan 

 de onderzijde van het blad op het punt, waar de zijnerven 

 zich met de hoofdnerf vereenigen, kleine holten, die met 

 een ronde opening naar buiten uitmonden. Vooral bij de 

 bladvoet zijn deze domatien sterk ontwikkeld. Bij excelsa- 

 koffie echter vindt men geen spoor dezer organen. Ver- 

 der is bij excelsakoffie het vlak van de bladschijf effen, 

 terwijl bij Liberia dat vlak gebobbeld is. Het aantal 

 nerven hangt met de grootte van het blad samen; bij 

 Coffea excelsa wisselt het af tusschen 6 en 10. Aan de 

 bovenzijde is het blad donkergroen gekleurd en eenigszins 

 glimmend; van de onderzijde is de kleur lichtergroen, 

 dof, en iets blauwachtig getint. De poepoes is bij de 



