- 597 — 



boomen op Java — alle nog jonge boomen — gewoonlijk rood 

 gekleurd. Het groene deel van stam en takken en ook 

 de bladsteelen zijn bij excelsa grover dan bij Abeokuta- 

 koffie. 



De takken staan op vrij grooten onderlingen afstand 

 langs den stam; ook wat dit kenmerk betreft, bestaan er 

 sterke verschillen tusschen de afzonderlijke boomen. Over 

 het algemeen zijn de grootbladige typen ijl gebouwd, 

 meestal ijler dan Liberia, terwijl de kleinbladige een meer 

 gedrongen bouw vertoonen. De hoek, dien de takken 

 met den stam maken, verschilt eveneens; de gedrongen, 

 kleinbladige typen zijn steiltakkig, terwijl bij de ijler 

 gebouwde grootbladige de takken zich in horizontale rich- 

 ting wijd uitspreiden, dikwijls eenigszins naar beneden 

 gebogen zijn. Stam en takken zijn met een grijsachtige, 

 in de lengterichting spletige schors bedekt. De groei van 

 den stam is opvallend vlug, zooals uit de hieronder vol- 

 gende cijfers blijkt. Tweejarige boomen van 2,80 en 2,75 

 M. zal men bij andere koffiesoorten niet licht vinden. 



De bloemen zitten in de bladoksels, in groepjes van 

 ongeveer twintig, bijeen. Bij een onzer jonge boomen 

 telde ik in één bladoksel 22 knoppen. De bloemen, die 

 op het punt staan zich te openen, zijn van 2 tot 2,5 cM. 

 lang ; de groote van de bloem komt dus met die van Liberia 

 overeen. Meestal is de bloemkroon samengesteld uit 5 pe- 

 talen, volgens Chevalier zelfs uitsluitend; te Buitenzorg 

 heb ik echter bij eiken bloei eenige bloemen met 6 petalen 

 kunnen waarnemen. Men vindt bij het optreden van den 

 bloei dikwijls, dat uit de groepen van jongere en oudere 

 knoppen (kaarsjes) slechts eenige opengaan ; een volgenden 

 dag gaan dan weer enkele andere open, en zoo door, tot 

 alle knoppen uitgebloeid zijn; een zelfde verschijnel dus, 

 als bij Liberia wordt waargenomen. 



In bouw, kleur en reuk lijken de bloemen der excelsa 

 op die van Liberiakoffie. Ook het verloop van den bloei 

 is als bij laatstgenoemde soort. Op 11 Maart nam ik een 



