— 600 — 



gestorven ; de eenige ziekte, die erop kon worden waarge- 

 nomen, was djamoer oepas. Over het tijdsverloop van bloem 

 tot rijpe vrucht is dus nog niets met zekerheid te zeggen ; 

 het komt mij echter voor, in verband met de grootte, die 

 de bessen in Februari reeds hadden, dat zij in Juni rijp 

 zouden zijn, en dat het tijdsverloop dus ongeveer 8 maan- 

 den, misschien iets meer zal bedragen. In dat opzicht zou 

 dus de excelsa weer met Abeokutakoffie overeenkomen en 

 van Liberiakoffle afwijken. 



Een viertal bessen, van een boom in den tuin van het 

 Agricultuur-Chemisch Laboratorium afkomstig, hebben mij 

 gediend voor een beschrijving van de vruchtkenmerken. 

 Deze vier bessen bevatten ieder slechts een rondboon, wat 

 moet worden toegeschreven aan de omstandigheid, dat het 

 de eerste vruchten waren, die de boom droeg. De afme- 

 tingen der bessen waren: lengte 13 — 14 mM; breedte 13—14 

 mM; dikte 11,5—12 mM. De doorsnede van den discus 

 wisselde af tusschen 4 en 2,5 mM; de discus was bij dezen 

 boom dus betrekkelijk klein ; hij stak niet uit. De kleur 

 der bessen was glimmend karmijn rood, naar de steel toe 

 iets bleeker wordend ; de kleurstof was in flauwe strepen 

 verdeeld. Vlak bij de steei is de schil groen. 



Het gemiddeld gewicht per bes was 1,3 gram ; de rondboon, 

 eruit verkregen, (winddroog, in de hoornschil) woog gemidd. 

 0,33 gram, hetgeen aan een uitleveringscijfer van ongeveer 

 8 beantwoordt, wanneer men aanneemt, dat bij het glashard 

 afdrogen en hullen het gewicht van het product tot op de 

 helft verminderd wordt. Wel is waar mag aan een cijfer, 

 uit slechts vier bessen berekend, niet te veel gewicht ge- 

 hecht worden ; maar men kan toch wel zeggen, dat de uit- 

 levering gunstiger is dan bij Liberia, en meer met die van 

 Abeokuta overeenkomt. 



De vruchtschil van excelsa is, evenals die van laatstge- 

 noemde soort, gemakkelijk met de vingers stuk te knijpen. 

 De hoornschil-koffie ziet er eveneens uit als Abeokutakoffie; 



