slechts zelden aan de randen. Ook aan de bovenzijde der 

 bladeren kwamen de vlekken voor, maar dan meestal juist 

 boven de vlekken aan de onderzijde. Beschadigde bladeren 

 lieten bij kneuzing veel vocht uittreden. 



Bij microscopisch onderzoek bleek mij, dat er geen sprake 

 kon zijn van de een of andere schimmel of bacterie als 

 oorzaak van het ziekteverschijnsel. Ook was de epidermis 

 onbeschadigd, zoodat zuigende insecten ook uitgesloten 

 wareu. Zooals verder de administrateur van de betreffende 

 onderneming mij mededeelde, was het wortelstelsel normaal. 



De resultaten, bij het onderzoek in bet laboratorium 

 verkregen, waren dus vrijwel negatief, en het was daarom, 

 dat de Directeur van Landbouw mij opdroeg, een onderzoek 

 in loco in te stellen. 



Bij dat onderzoek op de onderneming zelf bleek mij het 

 volgende : 



a) . Slechts zelden vertoonden de bladeren aan de planten 

 reeds de boven beschreven „eilandenvorming". Die eilanden 

 traden eerst op, nadat de bladeren eenigen tijd gesneden 

 waren. De planten, waarvan de bladeren na het snijden de 

 ziekteverschijnselen zouden vertoonen, waren reeds tevoren 

 te herkennen, en wel, doordat de kleur dier bladeren iets 

 lichter dan normaal was, en doordat de bladeren leerachtig 

 aanvoelden. 



b) . De bladeren, die op het heetste gedeelte van den 

 dag gesneden waren, vertoonden het verschijnsel in veel 

 heviger mate, dan de bladeren, die in den vroegen morgen 

 of in den laten namiddag gesneden waren. 



c) . Bij betrokken lucht kwamen veel minder bladeren, 

 die het verschijnsel vertoonden, in de fabriek binnen, dan 

 bij feilen zonneschijn. 



d) . Na het snijden blijven de bladeren gedurende eenigen 

 tijd met de rugzijde op het veld liggen, worden daarna in 

 bundels samengepakt, en op lowrys geladen. Zoodra een 

 zeker aantal lowrys gevuld is, worden deze naar de fabriek 

 getransporteerd. Nu bleek bij aankomst op de fabriek, dat 



