— 764 — 



de bladeren, die aan de buitenzijde der bundels zaten, veel 

 heviger het verschijnsel vertoonden, dan die binnen in de 

 bundels. 



è). Alleen in een achterlijken aanplant trad het ver- 

 schijnsel op. 



f) De rijpe bladeren vertoonden het verschijnsel in veel 

 sterker mate, dan de onrijpe, jongere bladeren. 



Zoowel het plotseling optreden van het verschijnsel in een 

 mate, als hier het geval was, als het microscopisch onder- 

 zoek, toonden op overtuigende wijze aan, dat van eene 

 ziekte in de gewone beteekenis van het woord, geen sprake 

 kon zijn. Alle waargenomen verschijnselen wezen er op, 

 dat hier een heel andere oorzaak in het spel moest zijn, 

 en wel, de abnormaal heete temperatuur en de langdurige 

 droogte. Proeven in deze richting genomen met bladeren, 

 die reeds de eigenaardige groengele tint hadden, maar nog 

 geen „eilanden" vertoonden, hadden tot resultaat dat die ei- 

 landen niet ontstonden, (ook niet op den duur), als de bladeren 

 in eene vochtigen atmosfeer bewaard werden. Werden 

 bladeren, met een begin van vlekkenvorming, na aankomst 

 op de fabriek in water bewaard, tot ze vermalen konden 

 worden, dan leverde de vezelbereiding geen moeilijkheden 

 meer op. Alleen als de bladeren reeds zwart geworden waren, 

 had ook deze waterbehandeling slechts een gering succes 



Kunstmatig was het ook zeer goed mogelijk, het ver- 

 schijnsel bij overigens gezonde bladeren te voorschijn te 

 loepen. Daartoe was het voldoende, de bladeren even met 

 kokend water te begieten, of heel even in een vlam te 

 verwarmen. 



De vlekken op de bladeren zijn dus een gevolg van het 

 afsterven der cellen. Volgens de onderzoekingen van Sachs 

 sterven bladeren reeds af bij een luchttemperatuur van 

 50—52° Celsius, en wel binnen de 10—30 minuten, en in 

 water reeds bij een temperatuur van 45—46° Celsius binnen 

 de 10 minuten. Nu zijn dergelijke temperaturen hier in 

 de Tropen lang geen zeldaamheid. Zoo observeerde ik in 



