— 772 — 



te kweeken met het vooruitzicht daarvan over een enkel 

 jaar, voortdurend mooie en goede vruchten te eten. Maar 

 alleen onder de tropen. In de gematigde luchtstreek van 

 ons vaderland en van heel Midden- en Noord-Europa is zoo 

 iets niet denkbaar. 



Aan een flinken tros pisang's radja, die wel 8 of 10 sisir 's 

 of dubbel-kamvormige lijsten, ieder met 10 tot 16 smakelijke 

 vruchten, draagt, heeft onze tuinman, de toekang kebon, 

 wanneer hij zulk een tros uit den tuin naar de goedang, 

 de provisiekamer, draagt, heel wat te dragen. 



Katès of papaja 's, zooals vele Europeanen in Indië nog 

 zeggen, zijn langwerpig ronde of peervormige, soms, zooals 

 de in dit geschrift genoemde soort, min of meer meloen- 

 vormig, vijfvoudige geribde vruchten, groot als een kinder-of 

 menschenhoofd, maar ook grooter of kleiner. Evenals onze 

 meloenen dragen ze in hun binnenholte al naar de soort 

 of variëteit, vele of weinige — de katès madoe b. v. soms 

 slechts enkele — kleine, peperkorrelgroote, zwarte zaden ; 

 en in die holte een zacht oranje-kleurig vleesch, gedekt 

 door een soms naar oranje zweemende goudgele, vóór 't 

 rijpen groene, zeer dunne schil. 



Aan tafel snijdt men ze half door of in sektoren of in 

 schijven, juister in ringen, en na verwijdering van de pitten, 

 — ik heb enkele menschen gekend, die de pitten mee op- 

 aten — lepelt men de smakelijke vrucht uit, die, vooral 

 onder de schil of bij nog niet volkomen rijpheid, een 

 melkwitte stof afscheidt, die een ferment bevat (de papaïne) 

 dat de verterende eigenschappen van dierlijke pepsine heeft. 

 Misschien is 't vooral daardoor dat de katès de spijsver- 

 tering bevordert en bizonder gezond wordt genoemd. 



Onze indische dames weten van 't keurige en kleurige 

 vleesch van liefst nog niet geheel rijpe katès een bizonder 

 lekker zoet-zuur {atjar katès manis) te maken, en 't zou, 

 naar ik meen, voor hotelhouders en andere huisnijveren 

 misschien zeer loonend zijn zulk zuur en ook stukken 



