— 10 ~ 



reduceerd, met welke in de richting van selectie, al of 

 niet met kruising gepaard, werd doorgewerkt." 

 En voorts nog dit (blz. 46) : 



„Ten einde te weten, wat in zake verbetering van dien 

 landbouw — nl. der bevolking op Java — - in het allergun- 

 stigste geval bereikbaar zou kunnen zijn, dient men althans 

 voor het hoofdgewas — de rijst — bekend te zijn, met de 

 maximum opbrengst, die, onder de beste omstandigheden 

 van de eenheid van oppervlak kan worden verkregen. 

 Hoe zonderling het klinke, dienaangaande weet men echter 

 voor Java niets met zekerheid. Wel hebben proeven door 

 suikerfabrikanten genomen, en de ervaring op onze demon- 

 stratievelden soms opgedaan, geleerd, dat met betrekkelijk 

 geringe verbeteringen een oogst kan worden verkregen, 

 het dubbele van die der omringende sawah's bedragend. 

 Maar men verkeert geheel in het onzekere, of b.v. zeer 

 hooge opbrengsten — volgens de tegenwoordige inzichten — 

 bij den inlandschen rijstbouw, als b.v. een 60 pikol per 

 bouw, al dan niet ver van de mogelijke maximum-opbrengst 

 van rijstvelden op Java af liggen. Gaat men na, hoe de 

 stand van zaken zich in een twintigtal jaren ten aanzien 

 van de opbrengst der suikerriet-cultuur gewijzigd heeft, 

 dan is de hypothese niet gewaagd, dat hetgeen nu schijnt 

 een hooge opbrengst van sawah's te zijn, in werkelijkheid 

 nog zeer ver van het bereikbare maximum af is. Te meer 

 is dit optimisme geoorloofd, waar— het worde andermaal ge- 

 zegd—suikerriet en padi op dezelfde gronden worden geteeld. 



Was er op Java een stand van landbouwers onder de 

 bevolking, die hun bedrijf, zoo al niet op groote, dan toch 

 op middelmatige groote schaal dreef, dan had men zich tot 

 iemand uit die klasse kunnen wenden, om met geldelijken 

 steun van het gouvernement, op een behoorlijk groot com- 

 plex van zijne sawah's de rijst-cultuur zoo rationeel en 

 zoo goed als maar eenigszins mogelijk te drijven (gedu- 

 rende eenige jaren achtereen) om zoodoende een inzicht 

 in de bereikbare maximum-opbrengst te bekomen. 



