— 77 — 



een gehalte van 2.0 en 2.6 ^oo phosporzuur en 3.7, resp. 

 6.7 o/oo kalk !" 



Op een andere plaats zegt Kellner: 



„Dikwijls treedt osteomalacie alleen in bepaalde jaren 

 op, nl. dan, wanneer droogte de opname van kalk en 

 phosphorzuur door de plantenwortels uit den bodem be- 

 moeilijkt (J. FiTTBOGEN, Landw. Jahrb. 1873; C. von 

 Seelhorst, Journ. f. Landw. 1898)". 



Ook van veterinaire zijde is de laatste opmerking ge- 

 maakt; de professoren Klimmer en Schmidt 5) hebben een 

 lange rij van droge jaren opgeteekend, waarin de osteo- 

 malacie in Duitschland op groote schaal heerschte. 



Als hoofdoorzaak dezer ziekte noemen K. en S. een 

 onvoldoenden toevoer van de voor beendervorming noodige 

 anorganische bestanddeelen ; zij achten deze uitspraak 

 bewezen door een aantal dierproeven, waarvan een zevental 

 in het bijzonder wordt genoemd. 



Als kalkarm vermelden zij aardappelen, graanvruchten 

 (speciaal rijst) of ook wel die plantendeelen, die gewoonlijk 

 een voldoend gehalte bezitten, maar door kweeken op 

 kalkarmen bodem een lager gehalte gekregen hebben. 



Dat ook in oudere Nederlandsche litteratuur omtrent dit 

 vraagstuk iets te vinden is, moge blijken uit hetgeen 

 A. Mayer en F. J. von Pesch 5) over dit punt schrijven: 



„Het is bekend, dat juist de streken, waar men veel 

 van dit gras (zoogenoemd blauwgras, hoofdzakelijk bestaande 

 uit Carex Mrta L. e. a. Carex-soovten) voedert, herhaal- 

 delijk beengebreken, verzwakking der beenderen voorko- 

 men, die wanneer zij vroegtijdig worden ontdekt, door 

 het geven van veel krachtvoeder (meestal raapkoek) en, op 

 raad van den heer Reimers, Rijksveearts te Wageningen, 

 door geregeld toedienen van voederbeendermeel — meestal 

 overwonnen worden. De heer Reimers vestigde, o. a. op 

 het Landbouw Congres, te Zwolle in 1891 gehouden (Ver- 

 gelijk het verslag van dit congres, blz. 116), de aandacht 

 herhaaldelijk op deze bijzonderheid (zie ook Maandblad 



