— 118 — 



haarde bladeren, die in het wild in de nabijheid van het 

 strand voorkomt, maar bovendien ook in geheel Indië 

 veelvuldig gekweekt wordt terwille van de zaden, waaruit 

 kloewak wordt bereid. De groote, bruinwollige vruchten 

 bevatten talrijke, onregelmatig driehoekige, groote zaden 

 met een zeer stevige, rimpelige zaadhuid en een buiten- 

 gewoon groeten navel. Een dergelijk zaad is, op ongeveer 

 2/3 verkleind, in onze figuur 3 afgebeeld. Deze zaden zijn, 

 zooals alle deelen van de plant, in verschen toestand zeer 

 vergiftig, tengevolge van een gehalte aan blauwzuur. 



Men vindt deze zaden dikwijls reeds voos, vaak echter 

 ook nog kiemkrachtig, overal in Zuid-Oost-Azië aan het 

 strand. Zoo werden zij bijv. door Schimper gevonden, 

 aangespoeld aan het strand bij Tjilatjap, door Guppy op 

 de Cocoseilanden, door Treub en Penziq op Krakatau, en 

 ook hier bij Batavia behoort het zaad van Pangium edule 

 tot de gewoonste driftzaden. 



De plant komt overal in den Ned.-Indischen archipel, 

 en ook op de Philippijnen en de Cocoseilanden voor. Het 

 ligt echter voor de hand om aan te nemen dat de 

 mensch bij de verspreiding van deze plant nog al eens 

 meegeholpen heeft. 



4. Carapa moluccensis Lam. is een lage boom met 

 twee- tot driejukkig evengeveerde bladeren, kleine bloemen 

 en groote, bolronde, groene vruchten, die een tamelijk 

 dunne schil hebben en een stuk of 20 onregelmatig tegen 

 elkander afgeplatte, groote lichtbruine zaden bevatten. 

 In de Molukken worden deze wel als „puzzle" gebruikt, 

 de opgave is dan om de uit elkaar genomen zaden die uit 

 een vrucht afkomstig zijn, weer zoodanig bijeen te voegen 

 als zij oorspronkelijk gezeten hebben, zoodat zij samen 

 weer een bol vormen: vandaar de naam hoewah kirakira. 

 De plant komt voor in de vloedbosschen, tusschen de 

 Rhizophoren, gewoonlijk afzonderlijk, niet groepsgewijze. 

 Voor liefhebbers van botaniseeren, die niet vreezen om 

 met politie-autoriteiten of fortwachters in conflict te 



