— 167 — 



Te vergeefs heb ik hiernaar in hoofdstuk III gezocht. 



Merkwaardig is nog het volgende, dat zeker niet geschikt is 

 om het vertrouwen in de getrokken conclusie te verhoogen. 



Tervsijl de gronden, waar de veldjes, met en zonder 

 organische stof bemest, gekozen werden, in het algemeen 

 zeer ver van elkaar gelegen waren, wat dus vergelijken 

 buitensluit, zijn er een paar, waar de bemestingsproeven 

 ten minste in d^nzelfden tuin genomen zijn. Het spreekt 

 van zelf, dat ook hierin groote verschillen kunnen voor- 

 komen, maar dat neemt niet weg, dat men allicht iets 

 meer voelt voor het vergelijken van opbrengsten van 

 veldjes, die ten minste iets dichter bij elkaar lagen. 



Zoo vindt men in tabel X tuin Kalimati Kaoeman ver- 

 meld, waarbij twee proeven niet slaagden (volgens de 

 cijfers zijn ze wel geslaagd, maar dat zullen wellicht 

 drukfouten zijn, die blijkbaar in de tabellen nog al veel 

 voorkomen), twee andere echter zeer mooi, met 15 en 10 % 

 voordeel, alle 4 met kalibemesting en organische stof niet 

 in onmiddellijke aanraking met de kalimeststof; in tabel 

 XIV, waar een kali-phosphorzuurbemesting met organische 

 stof in onmiddellijke nabijheid gegeven werd, slaagt een 

 proef in dien zelfden tuin niet. Zijn dat geen tegenstrijdige 

 en voor de organische-stoftheorie zeer bezwarende re- 

 sulfaten ? 



Zoo slaagt de proef in den tuin Tjandi lor met kali- 

 bemesting alléén (tabel IX) wèl, mislukt die met een 

 phosphorzuur-kali-bemesting en slaagt weer de proef met 

 een kali-phosphorzuurbemesting met organische stof. Is 

 het niet vreemd, dat de kalibemesting alléén een geslaagde 

 proef geeft, en een kali-phosphorzuurbemesting niet? 



Maar, zooals ik reeds schreef, die gegevens laten zich 

 niet vergelijken, omdat de grond niet gelijk was. Dat de 

 grond van den zelfden tuin groote verschillen kan ver- 

 toonen, is uit deze gegevens gemakkelijk te besluiten. 



Aan het eind zijner verhandeling betoogt de heer Bokma 

 DE Boer de wenschelijkheid van het oprichten van Cen- 



