— 178 — 



eenkomst vertoont met de in Nederland gebruikelijke of ge- 

 wenschte methoden. Vrije concurrentie dus? — Die wilde ik 

 juist vermeden zien, daar zij zoo snel ontaardt in animositeit, 

 en elkaar vliegen afvangen. Ach laten wij het maar eens 

 eerlijk uitspreken, dat alle mannen, in Holland en in 

 Indië aan de bedoelde instellingen werkende en gewerkt 

 hebbende, geen heiligen zijn, en dat de geschiedenis zou 

 kunnen gewagen van menige kleingeestigheid. — Genoeg zij 

 dit, om den nadruk te kunnen leggen op het verderfelijke 

 van concurrentie tusschen gelijksoortige instellingen van 

 den aard als wij hier op 't oog hebben : zij voert tot de 

 toepassing van het, in ieder bijzonder géval door den be- 

 trokkene niet zonder recht aan te voeren beginsel: het 

 hemd is nader dan de rok! m. a w. er komt strijd in 

 plaats van samenwerking. 



Het is met 't oog op het hooge gemeenschappelijke doel, dat 

 ik hoop, dat men van het allereerste oog enhlik af aan zsilstre- 

 ven naar een goede werkvercleeling tusschen Holland en Indië. 



Er zijn dingen, die men nu eenmaal in Holland moet 

 doen, en niet in Indië, en omgekeerd, dingen die hier 

 beter kunnen geschieden dan ginds. Een paar voorbeelden 

 ter verduidelijking. 



Een Museum ter algemeene informatie van het publiek 

 omtrent zaken en toestanden hier is een hoogst nuttige 

 instelling in Nederland, maar heeft hier te lande minder 

 beteekenis. Tijdelijke tentoonstellingen aangaande bepaalde 

 nieuwe of om andere redenen actueele cultures moet men 

 echter in beide landen houden, maar — in Holland legge 

 men den nadruk op het marktprodukt^ en zijn verdere 

 verwerking^ hier te lande daarentegen op de kuituur en de 

 bereiding van het naar Europa te exporteeren marktprodukt. 

 Concentreert men alle krachten op één van de beide landen, 

 dan lijdt het andere schade. Houdt men in beide landen 

 een zoo volledig mogelijk alles omvattende tentoonstelling, 

 dan doet men naast nuttig, ook overbodig werk, en ver- 

 kwist geld. Beter doet men m. i. door er wederzijds naar 



