— 255 — 



hoeveelheid in den bodem van M. en O. Java voorkomt. 

 Het best schijnt mij toe, het phosphorzuur in een kalkver- 

 binding, b. v. thomasslakken of beendermeel, toe te passen, 

 daar dan de bodem tegelijkertijd rijker aan kalk wordt." 



Dit resumé, waarin wordt medegedeeld, welke meststoffen 

 en welke bemesting voor cacao het beste resultaat zullen 

 geven, maakt een eenigszins eigenaardigen indruk. Niet 

 alleen, omdat getracht wordt, theoretisch vast te stellen, 

 welke bemesting de beste is, hetgeen tot nu toe ge- 

 bleken is nog zeer moeielijk te verwezenlijken te zijn, 

 maar vooral wegens hetgeen over den voorraad aan voe- 

 dingsstoffen in den grond van Java wordt medegedeeld. 



Stikstof zou er vrij veel in voorkomen, zoodat een 

 stikstotbemesting pas na eenigen tijd noodig zou zijn, 

 terwijl men tot nu toe hier op Java bijna zonder uitzon- 

 dering gezien heeft, dat toevoegen van stikstofmeststoffen 

 aan den grond groeten invloed op den oogst heeft. Kali 

 meent de schrijver ook te moeten toevoegen wegens de 

 „kaliarmoede" van den grond, terwijl tot nu toe maar 

 enkele gevallen, tabak uitgezonderd, bekend zijn, waar 

 een kalibemesting voordeel heeft kunnen brengen. Phosphor 

 wordt minder noodig geacht, ofschoon het bekend is, dat 

 phosphorzuur juist een zeer goeden invloed op de zaad- 

 dracht der planten heeft. Een bezwaar tegen den opzet 

 van de proef is echter in de redeneering niet te zien, 

 daar men toch de drie hoofdvoedingsstoflfen gebruikt heeft. 



Voor elke soort van bemesting werd een vak met pl. 

 m. 150 boomen gebruikt. Controle- vakken waren niet aan- 

 wezig. Dat dus grondverschillen groeten invloed op het re- 

 sultaat gehad hebben, is niet te verwonderen. Op bi. 36 (15 

 Febr. 1911) zegt de schrijver hierover : 



„Het in de nabijheid gelegen vak I (Djati-Roenggohy- 

 bride, volledige bemesting) heeft eveneens zeer veel gele- 

 den, vooral in de ééne helft, waar door het wegvallen 

 van een enkelen groeten schaduwboom de schaduw plotse- 

 ling vrij sterk verminderd werd. Waarschijnlijk: moet ech- 



