—273 — 



Protozoa zijn ééncellige, zeer kleine diertjes ; zij worden inge- 

 deeld in verschillende groepen, zooals de Amoeben^ die zich onder 

 voortdurende vormverandering, Flagellata, die zich met behulp 

 van een paar zweepharen, Infusoriën, die zich met een aantal 

 trilharen voortbewegen. 



De Protozoa spelen wellicht in den grond een belangrijker rol 

 dan men tot nu toe dacht. In alle geval voeden zij zich met bac- 

 teriën en oefenen dus een invloed uit op de samenstelling der 

 bacteriënflora van den bodem. 



Door de werking van de zwavelkoolstof — of van een der andere 

 stoffen, die een soortgelijken invloed op den bodem uitoefenen — 

 schijnen zekere Protozoa, die zich met nitrificeerende bacteriën 

 voeden, gedood te worden. Het gevolg is natuurlijk, dat deze bac- 

 teriën een belangrijk overwicht krjjgen over de denitrificeerende, 

 en het stikstofgehalte van den grond toeneemt. 



Of hiermee de zaak geheel is opgehelderd en van een rechtstreek- 

 sche werking van de zwavelkoolstof op de bacteriën (waarin men 

 vroeger de verklaring zocht), geen sprake is — valt m. i. te be- 

 twijfelen. 



V. h. 



DE STIKSTOFVERMEERDERING IN DEN BODEM 

 DOOR EEN NIET-LEGUMINOSE, DE WITTE 

 MOSTERD, Sinapis alha. 



Dat ook met- Leguminosae soms voor groene bemesting worden 

 gebruikt, is algemeen bekend. Zoo wordt in het najaar soms win- 

 terrogge gezaaid, die het volgende voorjaar wordt ondergeploegd. 

 Behalve dat op deze wijze de humus-rijkdom van den grond ver- 

 groot wordt, wordt ook het gehalte aan stikstof vermeerderd, want 

 de nitraten, die anders in den loop van den winter grootendeels 

 zouden zijn weggespoeld, zijn nu door de plant vastgehouden — ge- 

 deeltelijk ook omgezet in eiwitten — en worden aldus in 't voor- 

 jaar aan den grond teruggegeven. Deze gewassen werken dus als 

 „stikstof bewaarders", terwijl de Leguminosen echte „stikstofver- 

 zamelaars" mogen genoemd worden. 



Onder de niet- Leguminosae is de witte of gele mosterd (Sina- 

 pis alha) reeds lang bijzonder op prijs gesteld als groene bemester. 

 Maar niet alleen wanneer de witte mosterd als groene bemester 

 was ondergewerkt, zelfs bij eenvoudige teelt als voorvrucht, waar- 

 bij het gewas dus geoogst werd, meende men een gunstige wer- 

 king op de navrucht te bespeuren. Die gunstige werking kwam 

 overeen met die eener stikstof bemesting : de navrucht muntte uit 

 door weelderigen bladgroei en donkere, blauwgroene kleur der 

 bladeren. 



Terwijl men daarom aanvankelijk geneigd was, de witte mosterd 

 naast te peulgewassen de plaatsen ea haar te beschouwen als een 

 werkelijk ^iik^ioiverzamelaaVj kan dit, sedert de werkingswijze der 



