— 319 — 



gegrepen niet, zooals dat hoort, het eerste, doch het laatst 

 verschenen 18e deeltje: Das Obst der Iropen. 



De verdienste van dit boekje nu is: dat ons jonge 

 Duitsche paartje inderdaad solaas gevonden heeft tegen 

 vele nare, zware gedachten. 



Het — dat is nu het boekje, en we laten hier het varende 

 paartje varen — het leert ons bij voorbeeld, hoe men een 

 pisang van de schil moet ontdoen en opeten, door middel 

 van een expressief plaatje: „Wie man eine Banane an- 

 fassen soll, um sie roh zu essen", en een eindje tekst 

 daarbij, dat deze manipulatie voor de weinigen, die voor 

 dergelijke teekeningen geen oog mochten hebben, verdui- 

 delijkt. 



Het is dus, in trouwe, een boekje, waaraan we hier op 

 Java niets hebben, maar vermoedelijk van eenig belang 

 voor den totok in Brazilië, alwaar de schijver zijn kennis 

 schijnt te hebben opgedaan. Aardig, merkwaardig en nuttig 

 zelfs kan het voor ons zijn, te weten, hoe de Duitschers 

 daar te lande de tropische vruchten noemen: dat men 

 daar spreekt van een „Banane, Pisang, oder Paradiesfeige", 

 dat ramboetans en kapoelasans en litchi's daar wel „Bon- 

 bonbaume" genoemd worden. Maar nog veel curieuzer 

 is dit over de mangga — en of 't nu om te huilen, of om 

 te lachen is, maar 't is bijna niet over te schrijven, zoo 



mal — : „Zum Rohessen taugt die Mangga nicht am 



besten isst man die geschalteu Manggas nur gekocht", 

 (blz. 86, 't Staat er!). 



Zoo zijn er meer dingen, in staat, ons te overtuigen, 

 dat de schrijver niet met het beste, en soms niet eens met 

 het goede tropische oofb heeft kennis gemaakt. Op blz. 

 29 wordt ons bijvoorbeeld meegedeeld, dat zuurzakken 

 (Sauerapfel, Anona muricata) naar terpentijnolie rieken en 

 smaken. Bij de beste soorten zou deze geur slechts in 

 de schil zitten en het vleesch met suiker „niet onaange- 

 naam" zijn. „Da aber das Fleisch des Sauerapfels ganz 

 von Fasern durchsetzt ist, ist es besser, schon aus Grün- 



